Όταν έρχεται η ώρα της συνεδρίας το μυαλό μου κατακλύζεται από σκέψεις, ερωτηματικά, συναισθήματα...

Ξεκινώντας...

Δάκρυα έρχονται στα μάτια, λέξεις λέγονται μπερδεμένα, απέναντί μου όμως υπάρχει η φωνή μου που βάζει σε κάθε πρότασή μου την τελεία.

Αυτά που με άγχωναν πώς να ειπωθούν αρχίζουν και μπαίνουν στη σειρά, με μαγικό για μένα τρόπο, με επαγγελματικές παρατηρήσεις από απέναντι.

Έτσι κάτι ξεκαθαρίζει κάθε φορά και γίνεται πιο προσβάσιμο και οικείο για μένα.

Φεύγω από το χώρο έχοντας κάτι δικό μου, έχοντας κατακτήσει κάτι ακόμα.

Μου αρέσει που με βοηθάει να βάζω τελεία στην πρόταση.

 

Α.Δ. (27/09/17)

 

 

«Θα έλεγε κανείς πως όσο λιγότερο εργάζεται ένας άνθρωπος, τόσο περισσότερο θα έχει την ευκαιρία να βιώσει τη χαρά. Κι όμως, η αληθινή πηγή της ευτυχίας συνοψίζεται σε μια λέξη: επίτευξη. Η ευτυχία που είναι σταθερή στο χρόνο έρχεται όταν εργάζεσαι σταθερά για την επίτευξη των στόχων σου και όταν οδεύεις με εμπιστοσύνη στην κατεύθυνση του σκοπού της ζωής σου. Αυτό είναι το μυστικό για να αναζωπυρώνεις την εσωτερική φλόγα που κρύβεται μέσα σου.

.......................................................................................................................................................................

Αυτό που προσπαθώ να σου πω είναι απλώς πως, όταν γνωρίζεις ξεκάθαρα ποιοι είναι οι στόχοι που θα ήθελες να πετύχεις μέχρι το τέλος της ζωής σου, ανεξάρτητα από το αν είναι υλικοί, συναισθηματικοί, σχετικοί με τη φυσική σου κατάσταση ή πνευματικοί και αν συγχρόνως αφιερώνεις το χρόνο σου στην προσπάθεια να τους εκπληρώσεις, θα βρεις τελικά την αιώνια χαρά. .............»

 

 

Robin S. Sharma, ¨Ο Μοναχός που Πούλησε τη Ferrari του¨

 

Στις αρχές του μήνα που μας πέρασε, το Psychology Today δημοσίευσε ένα αρκετά ενδιαφέρον άρθρο σχετικά με τα ευρήματα μιας έρευνας που έγινε στις ΗΠΑ, η οποία βρήκε πως η μοναξιά τείνει να είναι «μεταδοτική» μεταξύ των ατόμων ενός κοινωνικού περιβάλλοντος. Η αναφορά αφορά την έρευνα των Cacioppo et al. (2008)[1] η οποία έλαβε χώρα στις ΗΠΑ με συμμετέχοντες άνδρες και γυναίκες ηλικίας 18-65 ετών.

Οι ερευνητές χώρισαν τους συμμετέχοντες σε άτομα τα οποία αντιμετωπίζουν υψηλά επίπεδα «μοναξιάς» και σε αυτά που έχουν χαμηλότερα επίπεδα και δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως «μοναχικά άτομα». Έπειτα έψαξαν ανάμεσα στα άτομα του περιβάλλοντός τους (οικογένεια, φίλοι, εργασία κ.α.) και προσπάθησαν να εντοπίσουν εκ νέου εάν τα άτομα αυτά αισθάνονται επίσης μοναχικά. Αυτό που ανακάλυψαν είναι πως τα μοναχικά άτομα αν και έχουν λιγότερες επαφές με άλλα άτομα, τείνουν να σχετίζονται με άτομα επίσης μοναχικά, πράγμα που δεν ισχύει για τους μη μοναχικούς τύπους οι οποίοι έχουν λιγότερα μοναχικά άτομα στα κοινωνικά τους δίκτυα.

Μάλιστα η «μετάδοση» της μοναχικότητας βρέθηκε πως είναι πιο συχνή μεταξύ φίλων παρά μεταξύ ατόμων της ίδιας οικογένειας, ενώ ταυτόχρονα τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το φαινόμενο αυτό απαντάται πιο συχνά μεταξύ των κοινωνικών δικτύων των γυναικών παρά των ανδρών. Βεβαίως ένα ερώτημα παραμένει ώστε να ερμηνεύσουμε σωστά τα αποτελέσματα της έρευνας αυτής: μήπως αυτό που βλέπουμε είναι απλά ότι τα άτομα τείνουν να σχετίζονται με άτομα με παρόμοια επίπεδα μοναχικότητας; Όπως και να έχει πάντως, η έρευνα αυτή μας δίνει κάποιες βασικές κατευθυντήριες γραμμές αντιμετώπισης του αισθήματος της μοναξιάς, τονίζοντας πως είναι σημαντικό να μπορέσουμε να στηρίξουμε το άτομο ώστε να αρχίσει να συσχετίζεται με άτομα που δεν μοιράζονται τα ίδια συναισθήματα με τον ίδιο, σε μια προσπάθεια να σταματήσει η πιθανή ανακύκλωση των αισθημάτων μοναξιάς.

Στα παραπάνω ευρήματα έρχεται να προστεθεί μια ακόμη έρευνα του Νικόλα Χρηστάκη (ο Δρ. Χρηστάκης συμμετέχει και στην έρευνα για την μοναξιά), καθηγητή στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ η οποία έδειξε πως ακόμη και το συναίσθημα της ευτυχίας είναι μεταδοτικό. Σύμφωνα με τα ευρύματα, εάν ένα άτομο νιώθει ευτυχισμένο, τότε τα άτομα του περιβάλλοντός του έχουν 25% περισσότερες πιθανότητες να νιώθουν ευτυχισμένα επίσης, πάντα σε σχέση με τα άτομα που δηλώνουν λιγότερο ευτυχισμένα.

Υπάρχουν και αρκετές άλλες έρευνες οι οποίες δείχνουν πως γενικά ο άνθρωπος έχει την τάση να αντιγράφει τα συμπεριφορικά και συναισθηματικά μοτίβα που επικρατούν στο περιβάλλον του (π.χ. ξέρουμε πως όσο περισσότερα άτομα έχουν κόψει το τσιγάρο σε ένα κοινωνικό δίκτυο, τόσο μεγαλύτερες πιθανότητες έχουν τα υπόλοιπα μέλη του να το κόψουν επίσης εάν το προσπαθήσουν). Όλα αυτά τα ευρήματα περνάνε ένα ξεκάθαρο μήνυμα: το κοινωνικό περιβάλλον παίζει έναν σημαντικότατο ρόλο στην ανάπτυξη και την διακοπή συναισθημάτων. Υπό αυτή την έννοια μπορούμε να πούμε με μια σχετική σιγουριά πως όντως τα συναισθήματα τείνουν να είναι «μεταδοτικά».

Η ψυχολογική κατάσταση λοιπόν ενός ατόμου εξαρτάται άμεσα από το περιβάλλον του, κάτι που πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψην στις προσπάθειες τόσο των συμβούλων όσο και των συμβουλευόμενων έαν θέλουν να αλλάξουν την συμπεριφορά των δεύτερων.

 

Πηγή: psychologein.dagorastos.net

 

Στο άκουσμα μια διάγνωσης για το παιδί τους οι γονείς έρχονται αντιμέτωποι με δύσκολα και αντικρουόμενα συναισθήματα. Οι  προσπάθειες αλληλεπίδρασης και επικοινωνίας με το παιδί  με ειδικές ανάγκες μπορεί να πέσουν στο κενό καθώς το μωρό ίσως δυσκολευτεί να ανταποκριθεί στο χαμόγελο των γονιών, να ανταποδώσει το ζεστό βλέμμα, να επιστρέψει τα χαμόγελα. Είναι η στιγμή που οι γονείς νιώθουν ματαίωση και βαθιά θλίψη αλλά συγχρόνως τρέφουν ελπίδες πως το δικό τους παιδί θα τα καταφέρει να ξεπεράσει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει. Το αποτέλεσμα είναι να μην μπορούν να προσεγγίσουν,  να επικοινωνήσουν και κατά συνέπεια να δεθούν μαζί του.

Οι προσπάθειες για κατάκτηση νέων δεξιοτήτων είναι συνεχείς καθώς και η κόπωση και η απογοήτευση που τις συνοδεύουν. Παιδί και γονείς βρίσκονται σε μια μόνιμη ένταση να κατακτήσουν πράγματα αυτονόητα για όλους τους υπόλοιπους. Κάθε φορά λοιπόν που το παιδί δεν τα καταφέρνει οι γονείς αισθάνονται ανεπαρκείς και ένοχοι. Τα μαθήματα βρεφικού μασάζ θα βοηθούσαν τους γονείς και το παιδί να έρθουν πιο κοντά, να επικοινωνήσουν και να συνδεθούν. Είναι μια όμορφη και χαλαρή ώρα καθώς ο στόχος δεν είναι να κατακτήσει μια νέα δεξιότητα το παιδί, να αναμετρηθεί ή να συγκριθεί με άλλα παιδιά. Κατά τη διάρκεια των μαλάξεων το παιδί εισπράττει κυρίως το μήνυμα του στοργικού αγγίγματος και της άνευ όρων αγάπης και αποδοχής από τους γονείς.

Οι γονείς μέσα από το μασάζ μαθαίνουν πώς να διαβάζουν και να αναγνωρίζουν καλύτερα τις αντιδράσεις του παιδιού τους ενώ οι ορμόνες που παράγονται βοηθούν να μειωθεί το στρες και να χαλαρώσουν. Έτσι καλύπτουν καλύτερα τις ανάγκες του, ενώ αισθάνονται αυτοπεποίθηση και δύναμη να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που έρχονται. Στα μαθήματα αρχηγός είναι το ίδιο το παιδί που ανάλογα με τις ανάγκες του μας καθοδηγεί για την πορεία του μαθήματος. Ο σεβασμός προς την προσωπικότητα και τις ανάγκες του παιδιού είναι δεδομένος.

 

Το μασάζ κατά τη διάρκεια των μαθημάτων γίνεται αποκλειστικά και μόνο από τους γονείς ή κάποιο άλλο πολύ κοντινό πρόσωπο του παιδιού. Αν έχετε παιδί έως 7 ετών με ειδικές ανάγκες ή αναπτυξιακές διαταραχές, δηλώστε συμμετοχή στα Μαθήματα Βρεφικού Μασάζ.

Πέμπτη, 28 Σεπτεμβρίου 2017 07:39

Δεν είναι αγάπη αν....

Written by

 

- Δεν είναι αγάπη αν σε πονάει.
- Δεν είναι αγάπη αν σε ελέγχει.
- Δεν είναι αγάπη αν φοβάσαι να είσαι αυτό που είσαι.
- Δεν είναι αγάπη αν σε δέρνει.
- Δεν είναι αγάπη αν σε ταπεινώνει.
- Δεν είναι αγάπη αν σου απαγορεύει να φοράς τα ρούχα που σου αρέσουν.
- Δεν είναι αγάπη αν αμφιβάλλει για την πνευματική σου ικανότητα.
- Δεν είναι αγάπη, αν δεν σέβεται τη θέλησή σου.
- Δεν είναι αγάπη να σε βιαζει και οχι να κάνετε έρωτα
- Δεν είναι αγάπη αν αμφιβάλλει και να αμφιβάλλεις για τον λόγο σου.
- Δεν είναι αγάπη, αν δεν σε εμπιστεύεται.
- Δεν είναι αγάπη αν σε εμποδίζει να μελετάς ή να δουλεύεις.
- Δεν είναι αγάπη αν σε απατάει.
- Δεν είναι αγάπη αν σε αποκαλεί ηλίθια και τρελή.
- Δεν είναι αγάπη αν κλαις περισσότερο απ ' ότι χαμογελάς.
- Δεν είναι αγάπη, αν επηρεάζει τα παιδιά σου.
- Δεν είναι αγάπη αν χτυπάει τα ζώα σας.
- Δεν είναι αγάπη αν λέει συνεχώς ψέματα.
- Δεν είναι αγάπη αν σε ρίχνει, αν σε συγκρίνει, αν σε κάνει να νιώθεις μηδενικό.

Το όνομα της είναι κακοποίηση.

 

 

Η Noemi Durino το δημοσίευσε λίγο πριν την σκοτώσει ο φίλος της.

 

Η σύνδεση είναι θέμα αμοιβαίας αλληλεπίδρασης. Εξαρτάται από τον γονέα να διεγείρει το βρέφος με κατάλληλα σήματα ή σήματα, τα οποία προκαλούν απόκριση στο μωρό. Τα σημάδια ή τα σήματα του μωρού ενεργοποιούν έπειτα την περαιτέρω εμπλοκή του γονέα, συμπεριλαμβανομένης της επαφής με τα μάτια, του χαμόγελου, των ήχων ομιλίας και των κινήσεων του σώματος. Το μωρό ή το μικρό παιδί με αναπτυξιακές διαταραχές ή καθυστερήσεις μερικές φορές δεν μπορεί να ανταποκριθεί με τον συνηθισμένο τρόπο στις γονικές συμβουλές. Συνεπώς, μπορεί να παρεμποδιστεί ο αλληλεπιδραστικός συγχρονισμός, ο οποίος μπορεί να οδηγήσει τον γονέα στην αίσθηση έλλειψης επαφής με το παιδί. Επιπλέον, οι γονείς των μωρών με ειδικές ανάγκες είναι συχνά κατακλυσμένοι από όλες τις πληροφορίες που χρειάζεται να απορροφήσουν, από τις θεραπείες που αναμένεται να πραγματοποιήσουν και από το δίπολο των συναισθημάτων θλίψης και εορτασμού για τον ερχομό του νέου μωρού ταυτόχρονα.

Οι συναισθηματικές αντιδράσεις των γονέων στην ανακάλυψη μιας ειδικής ανάγκης στο παιδί τους διαφέρουν πολύ. Μπορούν να περιλαμβάνουν σύγχυση, ενοχή, θυμό, ευσεβείς πόθους, κατάθλιψη, πνευματικότητα και αποδοχή. Αυτά τα φυσικά συναισθήματα μπορούν να αλληλεπικαλύπτονται και να επαναλαμβάνονται καθώς ο γονιός και το παιδί προσαρμόζονται στη ζωή τους μαζί και σε κάθε νέο στάδιο της ανάπτυξης του μωρού.

Το μασάζ για βρέφη μπορεί να είναι εξαιρετικό εργαλείο σύνδεσης για γονείς και παιδιά με ειδικές ανάγκες. Παράλληλα με τα φυσιολογικά οφέλη που προκύπτουν, η εστίαση και ο στόχος του μασάζ είναι η αλληλεπίδραση και η σύνδεση αυτών των δύο ανθρώπων. Είναι κάτι που κάνετε με το παιδί σας και όχι στο παιδί σας. Δεν είναι άλλη μία θεραπεία, αλλά ευκαιρία για να μοιραστείτε την αγάπη σας. Ένα καθημερινό μασάζ συνδέει τον γονέα και το μωρό με τρόπο που κανένας άλλος τύπος αλληλεπίδρασης δεν μπορεί να ταιριάξει. Τα μωρά με ειδικές ανάγκες επωφελούνται από αυτή την οικειότητα ακόμη περισσότερο από άλλα μωρά. Επειδή κάποιες οδοί επικοινωνίας μπορεί να μην είναι ανοιχτές σε αυτά, οι γονείς τους πρέπει να τις γνωρίζουν καλά: τον τρόπο που το σώμα αισθάνεται όταν είναι τεταμένο ή χαλαρό, το βλέμμα και την αίσθηση της κοιλιάς όταν έχει αέρια ή όχι, τη διαφορά μεταξύ του πόνου και της έντασης. Συχνά, οι γονείς αυτοί πρέπει να γνωρίζουν καλά τα σώματα των βρεφών τους, καθώς μπορεί να προκύψουν απειλητικές για τη ζωή λοιμώξεις. Ένας γονέας που προσαρμόζεται στην εμφάνιση και την αίσθηση του σώματος του μωρού του ανά πάσα στιγμή θα είναι πιο πιθανό να είναι σε θέση να ανιχνεύσει την τοξικότητα στα αρχικά στάδια.

Φυσικά, δεν μπορώ να σας πω πώς να χρησιμοποιείτε καλύτερα το μασάζ με το παιδί σας σε διάφορες δύσκολες καταστάσεις δεδομένου ότι υπάρχουν πάρα πολλά είδη προκλήσεων, και μέσα σε αυτές τις κατηγορίες μπορεί να υπάρχουν διαφορετικά μωρά με διαφορετικές ανάγκες. 

Πριν ξεκινήσετε μια ρουτίνα μασάζ με το μωρό σας, ελέγξτε το με το μωρό σας και τους θεραπευτές. Θα σας βοηθήσουν να σχεδιάσετε μια ακολουθία μασάζ και χαλάρωσης ώστε να ταιριάζει στις ανάγκες του μωρού σας. Στη συνέχεια, εμπιστευθείτε τον εαυτό σας. Γνωρίζετε το παιδί σας καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο. Εσείς είστε ο/η ειδικός του και ένας σύντροφος με τρόπο που κανείς άλλος δεν μπορεί να είναι ποτέ.

 

 VIMALA MCCLURE

 

 ΔΕΙΤΕ επίσης το κανάλι μας και τα σχετικά βίντεο με θέμα την Γονεϊκότητα που έχουμε ετοιμάσει και μπορεί να σας φανούν χρήσιμα ή δηλώστε συμμετοχή στα Μαθήματα Βρεφικού Μασάζ.

 

 

 

Πηγή: vimalaji.wordpress.com

 

Στην ψυχοθεραπεία δεν λειτουργούμε μόνο σαν ντετέκτιβ ερευνώντας απλά τα συμπτώματα. Η μετατροπή του συμπτώματος σε σύμμαχο του θεραπευόμενου, είναι που αλλάζει όλο το νόημα της ψυχοθεραπευτικής διεργασίας. Μία εκπληκτική θεραπευτική ιστορία το επιβεβαιώνει.

 

Ως θεραπευτές, διδασκόμαστε να είμαστε ντετέκτιβ, να ερευνούμε μεθοδικά τα συμπτώματα των πελατών σε αναζήτηση για το ένοχο, δηλαδή την πηγή του πόνου τους. Όμως, εάν ξοδεύουμε πολύ χρόνο απασχολούμενοι με τα συμπτώματα των θεραπευόμενών μας, είναι πιθανό να χάσουμε σημαντικές ενδείξεις για τις κρυμμένες τους δυνάμεις. Με τα χρόνια, έχω μάθει ότι μετατρέποντας ένα σύμπτωμα σε σύμμαχο του θεραπευόμενου, αντί για Νέμεσις, μπορεί να μετατρέψει όλη την εμπειρία της ψυχοθεραπείας τόσο για τον θεραπευτή όσο και για τον θεραπευόμενο.

Δεν έβλεπα όμως πάντα τα συμπτώματα ως συμμάχους. Στην πραγματικότητα, η πρόωρη εκπαίδευση μου σε νοσοκομειακό περιβάλλον μου δίδαξε να βλέπω το σύμπτωμα ως καθαρή παθολογία και ως ένδειξη βλάβης. Δυστυχώς, όταν βλέπουμε τους θεραπευόμενους ως διαταραγμένους, χάνουμε την ευκαιρία να διερευνήσουμε τις έμφυτες δυνάμεις τους και πως τα συμπτώματα τους μπορεί να είναι πηγές που φαίνονται άσχετες με το κύριο έργο της θεραπείας: τη θεραπεία, τον έλεγχο, τη διαχείριση ενοχλητικών συναισθημάτων και των φυσιολογικών προβλημάτων.

Τα πράγματα γίνονται χειρότερα, όταν οι θεραπευόμενοι πιστεύουν ότι τα συμπτώματα ήταν ο εχθρός τους που επικυρώνει τον φόβο τους ότι κάτι άσχημο συμβαίνει με αυτούς. Πολύ συχνά είδα θεραπεία να κολλάει, καθώς οι θεραπευόμενοι γίνονται ακόμα πιο ανήμποροι, παγωμένοι και απελπισμένοι αντί να προχωρήσουν με τη ζωή τους.

Απογοητευμένος με την περιορισμένη αποτελεσματικότητα του ιατρικού μοντέλου θεραπείας, έψαξα για περισσότερες θετικές προσεγγίσεις στην ψυχοθεραπεία. Εμπνεύστηκα από μεθόδους προσανατολισμένους στη λύση καθώς και την κατά Erickson ύπνωση, η οποία προτείνει ότι οι θεραπευόμενοι διαθέτουν τους πόρους μέσα τους για να θεραπευτούν και με βάση τον ισχυρισμό του Milton Erickson ότι οι θεραπευόμενοι κολλάνε όταν πιστεύουν ότι ελέγχονται από τα συμπτώματα τους. Ο θεραπευτής Bill O’ Hanlon ονόμασε αυτή την κατάσταση αδυναμίας ως «σύμπτωμα σε έκσταση» και προειδοποίησε ότι και εμείς ως θεραπευτές είμαστε επιρρεπείς να υποπέσουμε στην παγίδα και να εστιάσουμε υπερβολικά στα συμπτώματα και στην παθολογία τους.

 

Μετατρέποντας την κρίση πανικού σε δύναμη

Η Μονίκ, ήταν μία θεραπευόμενή μου, βαθιά τραυματισμένη από τα 18 της ως πρωτοετής κολλεγίου. Είχε βιαστεί βάναυσα και είχε βασανιστεί για δυο μέρες από έναν άνδρα που την είχε υπό την επήρεια ναρκωτικών σε ένα πάρτι αδελφότητας και την κράτησε όμηρο στο διαμέρισμά του. Πριν την επίθεση αυτή, ήταν μια ανταγωνιστική δρομέας και άριστη μαθήτρια που οι αντιδράσεις του μετατραυματικού στρες την είχαν αναγκάσει να εγκαταλείψει το σχολείο.

Ο κακοποιός της Μόνικ είχε συλληφθεί, αλλά οι συνεχείς υπενθυμίσεις του σαδιστικού συμβάντος την στοίχειωναν στην γενέτειρα της, όπου πήγαινε σχολείο. Η μητέρα της σκέφτηκε ότι θα ήταν βοηθητικό για τη Μονίκ αν έμενε με μια θεία της στο Τενεσί για το καλοκαίρι. Όταν η μητέρα της ρωτήθηκε εάν θα μπορούσα να δουλέψω θεραπευτικά με την κόρη της, μου είπε ότι η Μόνικ είχε δει αρκετούς θεραπευτές και ψυχίατρους κατά τη διάρκεια των τελευταίων έξι μηνών, αλλά εκείνη δεν φαίνεται να πηγαίνει καθόλου καλύτερα. Στην πραγματικότητα, ένιωθε ότι όλοι οι γιατροί ήθελαν να την ‘ναρκώσουν’ να μιλάει για το συμβάν ξανά και ξανά και η οποία πεισματικά αρνιόταν να το κάνει.

Όταν χαιρέτησα την Μόνικ στην αίθουσα αναμονής για την πρώτη μας συνεδρία, έκανε αέρα στο κοκκινισμένο της πρόσωπο με το ένα χέρι και με το άλλο τύλιγε τα πλεγμένα μαλλιά της στην κορυφή του κεφαλιού της. Βάδιζε πάνω κάτω με τα φθαρμένα μπλε παπούτσια της. Σκεπτόμενος ότι μπορεί να αντιδράει στο ζεστό κλίμα, τη ρώτησα: «Ζεσταίνεσαι; Μπορώ να ρυθμίσω τον κλιματισμό».

Η Μόνικ κούνησε το κεφάλι της, σκούπισε τον ιδρώτα από το πρόσωπο της και απάντησε: «Όχι, έχω κρίση πανικού».

Της απάντησα: «Ωχ Θεέ μου, πρέπει να αισθάνεσαι απίστευτα άβολα και φοβισμένη. Αν θέλεις, μπορώ να σου δείξω μερικούς τρόπους να τον ελέγξεις».

Η Μόνικ με κοίταξε με δάκρυα: «Το ελπίζω. Νιώθω σαν ένα τέρας». Μόλις μπήκαμε στο γραφείο μου, η Μόνικ κάθισε για μια στιγμή και μετά πήδηξε πάνω: «Λυπάμαι, δεν γίνεται να συνεχίσω», είπε. «Δεν μπορώ να καθίσω ακόμα όσο είμαι έτσι».

Της απάντησα: «Αυτό συμβαίνει επειδή το σώμα σου, εκχέει επιπλέον αδρεναλίνη για να σε ενισχύσει να ξεπεράσεις μια πρόκληση. Αυτή η αντίδραση ονομάζεται ‘πάλη ή φυγή’. Όταν τα σώματα μας είναι σε αυτήν την κατάσταση, θέλουμε να τρέξουμε ή να κουνηθούμε με κάποιο τρόπο». Παρατήρησα ότι κέρδισα προσωρινά την προσοχή της Μόνικ. «Έχουμε ένα ιδιωτικό μονοπάτι πίσω από το γραφείο μου», της είπα, «θα ήθελες να πάμε εκεί έξω; Το σώμα σου προφανώς θέλει να κουνηθεί τώρα, έτσι το περπάτημα μπορεί να σε βοηθήσει να νιώσεις καλύτερα». Εκείνη κούνησε το κεφάλι. Παρ’ όλο που διδάχτηκα να οδηγώ τους πελάτες στο να ηρεμούν με ασκήσεις αναπνοής όταν πανικοβάλλονται, έχω διαπιστώσει ότι η κίνηση του σώματος μπορεί να ελέγξει γρηγορότερα μια κρίση πανικού.

Όσο η Μόνικ και εγώ περπατούσαμε μαζί στο σκιερό μονοπάτι, ρώτησα τι παρατηρεί τώρα στο σώμα της. «Νιώθω περισσότερο προσαρμοσμένη», είπε. Επειδή η Μονίκ ήταν στην ομάδα στίβου και απολάμβανε το τρέξιμο, της πρότεινα ότι ίσως αποκτήσει επιπλέον ανακούφιση αν έτρεχε για λίγα λεπτά. Χωρίς καμία λέξη, η Μόνικ άρχισε να τρέχει γύρω από το κυκλικό μονοπάτι και εγώ να την παρακολουθώ από το περιθώριο. Μετά τον πρώτο γύρο, ανέφερε ότι δεν φαίνεται το τρέξιμο να ηρεμεί τα νεύρα της και συνέχισε να τρέχει γύρω από το μονοπάτι μερικές ακόμα φορές. Όταν τελείωσε, μου χαμογέλασε ελαφρώς και ανέφερε: «Είχες δίκιο. Όταν άρχισα να τρέχω, ο καρδιακός μου ρυθμός δεν πήγαινε πιο γρήγορα ή δεν φαινόταν τόσο τρομακτικό πια. Είναι ακριβώς αυτό που υποτίθεται ότι αισθάνομαι όταν τρέχω». Άφησε μια δυνατή ανάσα. «Αυτό είναι ανακουφιστικό».

Στην επόμενη συνεδρία μας, η Μόνικ είπε ότι περπατούσε ή έτρεχε για τουλάχιστον 20 λεπτά τη μέρα. Παρατήρησε ότι το τρέξιμο μείωσε την ένταση του άγχους της και την βοήθησε να θυμηθεί κάποια στοιχεία του ευτυχισμένου πρώην εαυτού της. Είπε: «Ξέρω ότι πρέπει να μιλήσουμε για το τι μου συνέβη αλλά δεν θυμάμαι και πολλά επειδή αυτός ο άνδρας με είχε υπό την επήρεια ναρκωτικών όλη την ώρα».

Εγώ πρότεινα στην Μόνικ αντί να μου διηγηθεί την ιστορία από την αρχή, να ξεκινήσει λέγοντας μου το τέλος, όταν βρέθηκε να καταλαβαίνει τι γινόταν και διέφυγε της κατάστασης. Πρόσθεσα: «Για μένα, να ακούσω το πώς επεβίωσες από μια τέτοια οδυνηρή κατάσταση είναι το πιο σημαντικό μέρος της ιστορίας».

Η Μόνικ δίστασε και στη συνέχεια βυθίστηκε μέσα της. «Θυμάμαι που ξύπνησα γυμνή με ανυπόφορο πόνο, δίπλα σ αυτόν τον άντρα που μόλις μετά βίας ήξερα. Όταν σηκώθηκα, το δωμάτιο γύριζε και ένιωθα σαν να επρόκειτο να κάνω εμετό. Αυτός κοιμόταν και αποφάσισα ότι ήταν η ευκαιρία μου να βγω από εκεί».  Η αναπνοή της γινόταν πιο γρήγορη και αναρωτήθηκα εάν την πίεζα πολύ. Άγγιξα τον ώμο της για να την κάνω να θυμηθεί ότι ήμουν εκεί γι αυτήν.

«Αλλά όταν πήγα να φύγω από το κρεβάτι, σκόνταψα και αυτός ξύπνησε. Άρπαξε το χέρι μου και προσπάθησε να με τραβήξει πίσω, έκανα εμετό πάνω του, ακριβώς στο πρόσωπο του. Εκείνος μου φώναξε και πήγε στο μπάνιο να ξεπλυθεί. Είδα την μπροστινή πόρτα και έτρεξα ουρλιάζοντας προς τα εκεί όσο πιο γρήγορα μπορούσα. Αυτός προσπάθησε να τρέξει μετά από μένα αλλά εγώ ήμουν πιο γρήγορη από αυτόν. Ευτυχώς, δυο από τους γείτονες του ήταν έξω. Ήταν μεγαλόσωμοι άνδρες και τον έριξαν κάτω μέχρι να έρθει η αστυνομία και να τον συλλάβει».

«Αυτός είναι εξαιρετικός τρόπος για να χρησιμοποιείς τις αθλητικές δεξιότητες σου», την ενθάρρυνα.

Η Μόνικ πήρε μια μεγάλη ανάσα και στη συνέχεια με κοίταξε. Το πρόσωπο της ήταν αναζωογονημένο. «Ναι, αυτός ήταν ο ταχύτερος δρόμος που είχα τρέξει ποτέ!».

Δεν ήθελα να διακόψω τη ροή της αλλά σκέφτηκα ότι θα μπορούσε να είναι μια καλή διδακτική στιγμή. «Λοιπόν, αυτή είναι η απάντηση στο ‘πάλη ή φυγή’», της είπα. «Όταν θέλεις να ξεφύγεις από κάτι, δεν αισθάνεσαι άγχος. Το αισθάνεσαι σαν ένα σωστό φυσικό κύμα ενέργειας όταν τη χρειάζεσαι. Ακόμα και οι εμετοί είναι μέρος της. Το σώμα σου αδειάζει το στομάχι σου για να ανακατευθύνει την ενέργεια μακριά από την χώνεψη στα τα πόδια σου, έτσι ώστε να μπορείς να τρέξεις πιο γρήγορα».

Στις επόμενες συνεδρίες, συνέχισα να βοηθάω την Μόνικ να αντιληφθεί αυτό το μέρος της ιστορίας, μέχρι να μπορέσει να ενσωματώσει πλήρως τα συναισθήματα δύναμης και αντοχής που χρησιμοποίησε για να ξεφύγει από τον κακοποιό της. Για να αναρρώσει από την εφιαλτική της εμπειρία, η Μόνικ χρειάστηκε να ενώσει τα κομμάτια των αναμνήσεων της σε μια συνεκτική αφήγηση που λήγει με την ηρωική διαφυγή και την επιβίωση της. Από νευρολογική άποψη, αυτό σημαίνει ότι μετακίνησε την ανάμνηση της δοκιμασίας της, από έμμεση σε ξεκάθαρη, ως ένα τρόπο σηματοδότησης του συναισθηματικού εγκέφαλού της ότι το τραύμα της έκλεισε και ότι βρίσκεται πλέον εκτός κινδύνου.  Συνεχίσαμε να ενσωματώνουμε το περπάτημα, το τρέξιμο και άλλες σωματικές δραστηριότητες σε κάθε συνεδρία για να την κρατήσει συνδεδεμένη με την δύναμη και την ενέργεια της.

Μέχρι το τέλος του καλοκαιριού, ένιωθε αρκετά ασφαλής για να επιστρέψει στην πόλη καταγωγής της και να παρακολουθήσει ένα διαφορετικό κολέγιο. Πέντε χρόνια αργότερα, μου τηλεφώνησε κατά τη διάρκεια μια επίσκεψης στο Τένεσι για να μου πει ότι είχε τελειώσει το σχολείο, είχε παντρευτεί έναν υπέροχο άντρα και μόλις είχε γεννήσει ένα όμορφο κοριτσάκι. «Ήθελα να σε ευχαριστήσω γιατί ήσουν ο πρώτος άνθρωπος που με είδε σαν ένα δυνατό πρόσωπο και όχι σαν ένα αβοήθητο θύμα», είπε. «Ήταν μεγάλη αφύπνιση για εμένα όταν με πήγατε την πρώτη φορά, έξω στο μονοπάτι για να τρέξω. Με έκανε να δω ότι δεν είχα σπάσει και ότι μπορούσα να πάω καλύτερα. Άρχισα να εμπιστεύομαι πάλι το σώμα και τον εαυτό μου».

Η αναπλαισίωση των συμπτωμάτων ως συμμάχους, δεν μπορεί να προσεγγισθεί ως απλή τεχνική ή θεραπευτικό τέχνασμα. Πάντα ξεκινάω μεταφέροντας την συμπόνια μου για τον αγώνα του πελάτη μου και βεβαιώνοντας ότι έχω πλήρη ενσυναίσθηση και κατανόηση για τον πόνο του. Αν μπω να παραλείψω ή να συμπιέσω τα παραπάνω βήματα, μπορώ εύκολα να χάσω το δεσμό μου με τον θεραπευόμενο. Για αυτό βαδίζω προσεκτικά πριν καλέσω τον θεραπευόμενο να συνεργαστούμε για να μετατρέψουμε ένα σύμπτωμα, του οποίου την οδυνηρότητα, πάντα επικυρώνω, σε ένα ποιοτικό στοιχείο που αυξάνει την αίσθηση του ελέγχου, της ικανότητας και του σκοπού.

Η αλήθεια είναι ότι οι θεραπευόμενοι οι οποίοι αισθάνονται πολύ συγκλονισμένοι ή ντρέπονται για τα συμπτώματά τους, δεν μπορεί να είναι ανοιχτοί σε μια «φιλική σχέση» με αυτά. Όπως γνωρίζουμε, πολλοί είναι αποφασισμένοι να μάθουν να ελέγχουν τα δύσκολα συναισθήματα και τις συμπεριφορές. Όταν συμβαίνει αυτό, τιμώ το αίτημά τους. Αλλά καθώς διδάσκω τεχνικές για την ρύθμιση των συναισθημάτων, μοιράζομαι ακόμα την άποψη μου ότι τα συναισθήματα αντί να μας εμποδίζουν, προσπαθούν να μας βοηθήσουν να αναλάβουμε δράση για να λυθεί ένα πρόβλημα. Όταν οι θεραπευόμενοι λαμβάνουν υπόψη τους την πιθανότητα ότι ένα σύμπτωμα υποκρύπτει μια δύναμη, τότε εξάπτεται η περιέργειά τους και τους βοηθά να είναι λιγότερο φοβισμένοι με τα συμπτώματά τους.

Μπορεί να είναι δύσκολο για εμάς να αναγνωρίσουμε ότι τα συμπτώματα των θεραπευόμενων μπορεί να αποκαλύψουν την πορεία για την επούλωση αλλά, αν δούμε και ακούσουμε προσεκτικά, μπορεί να ανακαλύψουμε ότι δεν χρειάζεται να είναι κανείς ντέτεκτιβ για να ανακαλύψει τις μεγάλες τους δυνάμεις. Συνήθως είναι ορατές.


Πηγή: psychotherapynetworker.org

Aπόδοση: Φραντσέσκα Πετροπούλου, Φοιτήτρια Τμήματος Ψυχολογίας Παν. Κρήτης

 

Επιμέλεια: Psychologynow.gr

 

Τον περασμένο Νοέμβριο, όταν ένα γαλλικό πρακτορείο ειδήσεων μετέδωσε από λάθος την είδηση του θανάτου του, ο ίδιος ο ποιητής σχολίασε: «Με λυπεί το γεγονός ότι αυτοί που θα θρηνήσουν τον θάνατό μου είναι τόσο βιαστικοί...».

Οι «βιαστικοί» του περασμένου Νοεμβρίου θα πρέπει να έτριβαν τα χέρια τους την Κυριακή 19 Απριλίου, όταν επιβεβαιώθηκε ότι ο Πας δεν ζει πια ανάμεσά μας. Ο νομπελίστας ποιητής ­ ένας από τους μεγαλύτερους στοχαστές του αιώνα μας ­ υπέφερε από καρκίνο τον τελευταίο χρόνο και πολύ έντονα προβλήματα στην καρδιά του. Τους τελευταίους μήνες η κατάστασή του πήγαινε από το κακό στο χειρότερο. Πριν από μία εβδομάδα «ησύχασε». Μας άφησε με ένα ράφι βιβλία όπου στη θέση του συγγραφέα υπάρχει το όνομά του. Μας άφησε κληρονομιά τη σκέψη του.

Ο Οκτάβιο Πας γεννήθηκε στις 31 Μαρτίου 1914, όταν το Μεξικό σπαρασσόταν από την επανάσταση. Η οικογένεια της μητέρας του καταγόταν από την Ανδαλουσία της Ισπανίας αλλά στις φλέβες του κυκλοφορούσε και ινδιανικό αίμα, γεγονός που τον έκανε ιδιαιτέρως υπερήφανο και επηρέασε ολόκληρη τη ζωή και το έργο του.

Ο μεξικανός πατέρας του ήταν δικηγόρος και ένθερμος υποστηρικτής του Εμιλιάνο Ζαπάτα. Για μια εποχή έγινε μάλιστα και αντιπρόσωπός του στις ΗΠΑ, όπου ο Πας πέρασε μέρος της παιδικής του ηλικίας, μια εμπειρία που τον σημάδεψε βαθιά. Η οικογένειά του όμως καταστράφηκε από τον εμφύλιο πόλεμο και ο ποιητής και δοκιμιογράφος μεγάλωσε με στερήσεις.

Ως μαθητής σε καθολικό σχολείο ανακάλυψε ότι ήταν άθεος και ως φοιτητής στο Πανεπιστήμιο της Πόλης του Μεξικού ενδιαφέρθηκε για την άκρα Αριστερά και άρχισε το γράψιμο. Η πρώτη ποιητική συλλογή του «Luna Silvestre» («Ασημένιο Φεγγάρι») δημοσιεύτηκε το 1933, λίγο προτού κλείσει τα 20. Ο τραγικός θάνατος του πατέρα του ένα χρόνο αργότερα τον ενέπνευσε για να γράψει το «Vigilias: fragmentos del diario de un sonador» («Ολονυκτίες: αποσπάσματα από το ημερολόγιο ενός ονειροπόλου»). Το βιβλίο όμως που τον καθιέρωσε ήταν το «Libertad bajo palabra» («Ελευθερία υπό όρους»), το οποίο πρωτοκυκλοφόρησε το 1935 αλλά διάφορες εκδόσεις του με αλλαγές στο περιεχόμενο κυκλοφορούσαν ως το 1957.

Ο Πας ήταν ένας αυθεντικός σοσιαλιστής που νοιαζόταν βαθιά για την τύχη των εργατών και των κοινωνικά αδικημένων, των αποκαλούμενων «τσικάνος» στο Μεξικό. «Και εγώ ο ίδιος αισθάνομαι "τσικάνο" και πιστεύω ότι "τσικάνο" είναι ένας Μεξικανός που έχει φθάσει στα άκρα» έλεγε. Στη Μέριδα, την πρωτεύουσα της επαρχίας Γιουκατάν, όπου εγκαταστάθηκε για κάποιο διάστημα, ίδρυσε ένα σχολείο όπου φοιτούσαν δωρεάν τα παιδιά των εργατών και των αγροτών, των «καμπεσίνος».

Όταν επέστρεψε στην Πόλη του Μεξικού, έκανε τον πρώτο από τους δύο γάμους του, ανέλαβε μια στήλη στην εφημερίδα της Συνομοσπονδίας των Μεξικανών Εργατών και άρχισε να διευθύνει διάφορα περιοδικά στα οποία εξέθετε τις θεωρίες του για την ποίηση και τη σχέση της με την κοινωνία. «Το να καταλάβεις ένα ποίημα σημαίνει, πρώτα από όλα, να το ακούσεις. Όταν διαβάζεις ένα ποίημα, το ακούς με τα μάτια, όταν το ακούς το βλέπεις με τα αφτιά. Το ποίημα πρέπει να προκαλεί τον αναγνώστη, να τον αναγκάζει να ακούσει ­ να ακούσει τον εαυτό του».

Το 1945 ο Πας, ο οποίος μιλούσε ισπανικά, γαλλικά, αγγλικά και πορτογαλικά και λίγα ελληνικά και ρωσικά, μπήκε στο διπλωματικό σώμα και στάλθηκε να υπηρετήσει στο Παρίσι, όπου έκανε παρέα με τον Αντρέ Μπρετόν και τους σουρεαλιστές. Τα διπλωματικά καθήκοντά του τα θεωρούσε απλώς μια άλλη πλευρά της ζωής του, παράλληλη με την ποίηση, και ουδόλως τον εμπόδιζαν να γράφει φιλοσοφικά δοκίμια και λογοτεχνικές κριτικές.

Το 1962 ορίστηκε πρέσβης του Μεξικού στην Ινδία, από όπου έκανε πολλά ταξίδια στην Ιαπωνία. Έξι χρόνια αργότερα ωστόσο αναγκάστηκε να παραιτηθεί, ως διαμαρτυρία κατά της κυβέρνησης της χώρας του που αιματοκύλισε διαμαρτυρόμενους φοιτητές στην Πόλη του Μεξικού, και εγκαταστάθηκε στο Παρίσι.

Όταν επέστρεψε στην πατρίδα του, ίδρυσε ένα λογοτεχνικό περιοδικό και συνέχισε τα ταξίδια του ανά την υφήλιο. Για μια εποχή δίδαξε και στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Έλαβε πολλά βραβεία, με κορυφαίο το Νομπέλ Λογοτεχνίας το 1990. Ο λόγος του στην τελετή απονομής είχε τίτλο «Ψάχνοντας το παρόν», φράση που περιγράφει όλη τη ζωή του κατά την οποία αναζητούσε διαρκώς τα βαθύτερα νοήματα της πολιτικής και της ποίησης αλλά κυρίως την αθέατη πλευρά του κόσμου.

Τον Οκτάβιο Πας τον συνάντησα στο Παρίσι πριν ένα χρόνο περίπου - αφού προηγήθηκαν πολλές αποτυχημένες προσπάθειες πριν κλείσω αυτό το ραντεβού μαζί του. Το αποτέλεσμα αυτής της συνάντησης δεν είχε δημοσιοποιηθεί ως σήμερα. Καθυστερούσα τη δημοσίευσή του για να συμπέσει με ένα νέο βιβλίο του που επρόκειτο να εκδοθεί στην Ελλάδα. Δυστυχώς ο ποιητής «έφυγε» και το τελευταίο αυτό ταξίδι του έγινε η αφορμή να δημοσιεύσουμε μία εβδομάδα μετά τον θάνατό του αυτή τη συνομιλία μας.

Δεν θα ξεχάσω τα μάτια του, δεν θα ξεχάσω τη φωνή του, δεν θα ξεχάσω τη γραβάτα του και το τουίνγκ σακάκι του. Δεν θα ξεχάσω την ελληνική φράση που μου είπε μόλις συναντηθήκαμε: «Κάποτε μιλούσα και ελληνικά». Δεν θα ξεχάσω μια υπέροχη συνέντευξή του που είχα διαβάσει στην «Ελευθεροτυπία» ­ την είχε κάνει η κυρία Τέτα Παπαδοπούλου ­ η οποία με έκανε να επιμείνω ακόμη πιο θερμά ώσπου να καταφέρω να τον συναντήσω.

Η συνάντησή μας δεν είχε διαρκέσει παρά μόνο 40 λεπτά και γι' αυτό θεωρώ ότι πολλά από αυτά που θα ήθελα να τον ρωτήσω τελικώς δεν κατάφερα να τα ρωτήσω. Ας είναι... Γιατί η συνάντηση με έναν ποιητή αξίζει όταν σου αφήνει τη γεύση του ανικανοποίητου. Αυτά.

 

Σας αρέσει να συναντάτε ανθρώπους που δεν γνωρίζετε;

«Μου αρέσουν οι συναντήσεις με τους ανθρώπους γενικότερα. Δεν μπορώ την τηλεφωνική επαφή π.χ., με απωθεί. Ακόμη προσπαθώ να γράφω με μολύβι. Σκέφτεται αλλιώς ένας άνθρωπος που γράφει με μολύβι. Και οι παλιοί λογιστές που έκαναν λογαριασμούς με το χέρι στο χαρτί είχαν άλλη εντύπωση για την αξία του χρήματος!». (χαμογελάει)

 

Είναι απειλή η τεχνολογία, αυτή η επίθεση της τεχνολογίας;

«Τίποτε δεν μπορεί να απειλήσει τον άνθρωπο, την ανθρώπινη ψυχή. Η μόνη απειλή του ανθρώπου είναι ο ίδιος ο άνθρωπος. Άρα η τεχνολογία ως τεχνολογία δεν μπορεί να κάνει κακό. Κακό κάνει γιατί ο ίδιος ο άνθρωπος τη χρησιμοποιεί εναντίον του».

 

Γιατί τη χρησιμοποιεί εναντίον του;

«Προσπαθεί να πετύχει ο άνθρωπος μέσω της τεχνολογίας πράγματα που είναι αδύνατον να πετύχει ως ανθρώπινη οντότητα. Π.χ., να αναπτύξει ταχύτητες που δεν μπορεί να παρακολουθήσει το ανθρώπινο μυαλό. Αυτό οδηγεί τον άνθρωπο σε μια ασάφεια. Όσο πιο μεγάλη ταχύτητα αναπτύσσουμε τόσο χάνουμε την όρασή μας! Δεν βλέπουμε τα "κοντινά", μόνο τα "μακρινά" διακρίνουμε. Και αυτό μας κάνει να ζούμε με τα "μακρινά" χάνοντας το παρόν, που είναι το ζητούμενο, που είναι η ζωή, που είναι η γέφυρα με το μέλλον. Εν ονόματι του μέλλοντος, να ξέρετε, έγιναν εγκλήματα στη σύγχρονη ιστορία».

 

Όπως;

«Αυτό επεκαλείτο ο σταλινισμός: μια καλύτερη ζωή και θυσίες σήμερα για ένα καλύτερο μέλλον. Μια φοβερή απάτη που οδήγησε εκατομμύρια ψυχές σε πρόωρο θάνατο!».

 

Πώς καλυτερεύει τελικώς η ζωή, αν καλυτερεύει, αν υπάρχει ελπίδα;

«Η πρόοδος έχει να κάνει με το "κάθε ημέρα". Όταν ζούμε την ποιότητα στην καθημερινή μας ζωή, αυτό προμηνύει ένα καλύτερο αύριο! Γι' αυτό επιδιώκω τις συναντήσεις με τους ανθρώπους. Αυτό είναι ποιότητα ζωής: η καθημερινή επαφή με τους ανθρώπους».

 

Τι καταστρέφει την ποιότητα της ζωής μας;

«Η αποθέωση του συνόλου, η εφεύρεση της φυλής, του κόμματος! Αν θέλετε, αυτό ήταν το κακό του ναζισμού! Το μεγαλύτερο κακό ­ για να είμαστε ακριβείς ­ γιατί τα κακά του ναζισμού είναι πολλά! Το μεγαλύτερο κακό λοιπόν είναι που έθεσε την ανθρώπινη οντότητα στην υπηρεσία της φυλής, του συνόλου».

 

Μα αυτό δεν ήταν αναγκαίο για να ζήσει ο άνθρωπος ως κοινωνικό ον;

«Δεν είμαι φιλόσοφος για να διατυπώσω μια δομημένη φιλοσοφική απάντηση στο ερώτημα αυτό. Το μόνο όμως που μπορώ να πω ως άνθρωπος που σκέφτομαι είναι ότι η έννοια του κόμματος ή της φυλής είναι μια θρησκευτική έννοια. Έχει να κάνει με την άρνηση της διαφορετικότητας εν ονόματι της ομοιομορφίας. Αλλά η ομοιομορφία δεν είναι παρά ένα τέχνασμα της εξουσίας για να ελέγχει τους ανθρώπους και όχι για να προφυλάσσει την κοινωνία! Οι κοινωνίες είναι πιο ευτυχείς, πιο δημιουργικές, όταν η διαφορετικότητα ανθεί... Αρκεί να μπορούν να χρησιμοποιούν δημιουργικά τη διαφορετικότητα. Πράγμα ομολογουμένως δύσκολο αλλά όχι ανέφικτο. Σήμερα όλα έχουν γίνει "έμμεσα" στις κοινωνίες. Τίποτα πια δεν είναι "άμεσο". Μιλάμε για έμμεση δημοκρατία, για έμμεση κριτική, για έμμεση τέχνη! Το "άμεσο" σπανίζει».

 

Μα είναι δύσκολο με την πληθυσμιακή έκρηξη να μιλάμε π.χ. για «άμεση» δημοκρατία.

«Δεν θα διαφωνήσω. Αυτό όμως σημαίνει ότι η δημοκρατία θέλει επαναπροσδιορισμό. Γιατί ως έμμεση είναι άδικη και συχνά αβίωτη! Ο εκφυλισμός της δημοκρατίας οφείλεται κυρίως στον έμμεσο χαρακτήρα της!».

 

Ποια είναι τα βασικότερα προβλήματα της δημοκρατίας σήμερα;

«Το ότι η σημαία της ­ που ήταν από την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης το τρίπτυχο Ελευθερία - Ισότητα - Αδελφότητα ­ ξεθώριασε. Θέλουν επαναπροσδιορισμό αυτές οι έννοιες. Οι έννοιες των λέξεων θέλουν μπόλιασμα από εποχή σε εποχή. Αν δεν συνεχίσουμε να τις μπολιάζουμε με νέα δεδομένα, κάποια στιγμή αδυνατούν και μαραίνονται».

 

Για σας τι σημαίνει η λέξη «ελευθερία» σήμερα;

«Η ελευθερία σήμερα, εν ονόματι της οποίας γίνονται όλα, από τα καλά ως τα μεγαλύτερα κακά, είναι το πιο παρεξηγημένο πράγμα. Αν θέλετε, οι ανισότητες σήμερα έχουν την πηγή τους στην ανεξέλεγκτη ελευθερία!».

 

Θέλετε να μου δώσετε ένα παράδειγμα;

«Στο Μεξικό έχω ένα γνωστό, πολύ πλούσιο άνθρωπο, που πλούτισε σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Αυτός ο άνθρωπος, όταν μιλάς μαζί του, λέει: "Το παν είναι το χρήμα. Το χρήμα είναι ο Θεός. Για τον Θεό λοιπόν μπορώ να κάνω οτιδήποτε. Είμαι ελεύθερος κι εγώ, ένας πρώην προλετάριος, να γίνω πλούσιος". Πώς; "Πουλώντας όπλα... Απλό!". Είναι ένα επάγγελμα και αυτό. Η κοινωνία δίνει την ελευθερία αυτή. Άλλο αν αυτή η ελευθερία είναι καταστροφική για τους γύρω. Δόθηκαν ελευθερίες στην εποχή μας και δεν υπήρξαν περιορισμοί. Η ελευθερία που είναι ωφέλιμη έχει πάντα στο πλάι της μια σειρά περιορισμούς».

 

Πάντα οι περιορισμοί γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης.

«Όπως και η ελευθερία χωρίς περιορισμούς. "Ο φόβος μάς προφυλάσσει" έλεγε ένας σοφός άνθρωπος που είχα γνωρίσει στην Ινδία. Πιστεύω ότι ο φόβος δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα μέτρο! Ο φόβος μάς οδηγεί. Δεν μπορεί να το ξεχνάμε. Η ελευθερία στην εποχή μας έχει την τάση να καταργήσει τον φόβο! Οι μεγαλύτερες εφευρέσεις οδηγήθηκαν από τον φόβο!».

 

Υπάρχει μια μεγάλη εφεύρεση που νιώθετε ότι σήμερα είναι στην υπηρεσία μιας καλύτερης ζωής, ενός καλύτερου μέλλοντος;

«Ναι... Σήμερα επιτακτικά καλούμεθα να εφεύρουμε και πάλι τον "άνθρωπο"»!

 

Τι εννοείτε; Μπορείτε να γίνεται λίγο πιο σαφής;

«Πόσο πιο σαφής»; (χαμογελάει)

 

Τι εννοείτε όταν λέτε «να εφεύρουμε ξανά τον άνθρωπο;»!

«Πρέπει να ξαναπιστέψουμε στην ύπαρξη του μυαλού και της ψυχής μας! Τελευταία κινδυνεύουμε να πιστέψουμε ότι ο άνθρωπος είναι μόνο μυαλό, μόνο λογική! Με έναν πολύ έντεχνο τρόπο κάποιοι σκέπασαν με μια "βαριά κουβέρτα" τα συναισθήματά μας. Άρα δεν βρίσκουμε διέξοδο στο μυστήριο της ύπαρξης, αν και μας βασανίζει».

 

Η ψυχή αυτόν τον ρόλο παίζει;

«Η ψυχή κάνει τον καθένα μας αναντικατάστατο. Η ψυχή μάς κάνει μονάδα... Το μυαλό, η επικράτηση του μυαλού έναντι της ψυχής, μεταμορφώνει τη μονάδα σε ένα μεγάλο μηδενικό, μέρος ενός συνόλου!».

 

Αλήθεια πώς φαντάζεστε το «δωμάτιο της ψυχής»;

«Η ψυχή, πρώτα πρώτα, δεν κατοικεί σε ένα δωμάτιο».

 

Πού κατοικεί η ψυχή;

«Μια έρημος είναι το σπίτι της ψυχής του καθενός μας. Ο καθένας πρέπει να ανακαλύψει την έρημό του. Μόνο έτσι μπορεί να αντέξει το ανεξήγητο της ύπαρξής του. Και το ανεξήγητο πιάνει πολύ περισσότερο χώρο μέσα μας από όσο είναι δυνατόν να εξηγήσουμε! Δυστυχώς η πιο σημαντική γνώση είναι η γνώση ότι το ανεξήγητο της ύπαρξης μας κάνει συγκεκριμένους, μας κάνει ανθρώπινες οντότητες! Επειδή η ψυχή έχει σκεπαστεί από το μυαλό στην εποχή μας, κυριαρχούν ο εθνικισμός και ο θρησκευτικός φανατισμός, που για μένα είναι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Ο άνθρωπος δεν έχει ανάγκη να πιστέψει σε έναν θεό, όταν έχει την ψυχή του σε εγρήγορση! Στον Θεό πιστεύουν όσοι χάνουν την ψυχή τους. Ο Θεός έρχεται να γεφυρώσει τον άνθρωπο που απώλεσε την ψυχή του με το άγνωστο, με το ανεξήγητο της ύπαρξης!».

 

Εσείς πιάσατε ποτέ τον εαυτό σας να χάνει την ψυχή του;

«Όλοι έχουμε τέτοιες εμπειρίες. Μέσα σε μια κοινωνία κατανάλωσης των πάντων δεν μπορεί να ξεφύγει κανείς».

 

Τι είναι αυτό που μας βοηθάει να μη χάσουμε την ψυχή μας;

«Η ποίηση εμένα... Η τέχνη γενικότερα».

 

Ποιος είναι ο λόγος του συγγραφέα σήμερα; Ο νομπελίστας Κεζανμπούρο Οε μού έλεγε «ο συγγραφέας είναι μια γέφυρα...».

«Είναι ο εκπρόσωπος ενός κόσμου άγνωστου, ακατανόητου. Αυτό είναι ο συγγραφέας! Είναι ο άνθρωπος που δικαιώνει την ύπαρξη του λάθους, σε έναν κόσμο που κυνηγάει την τελειότητα. Είναι ο άνθρωπος που τραβάει το λευκό σεντόνι του φαντάσματος και αποδεικνύει ότι το "φάντασμα" είμαστε εμείς οι ίδιοι. Είναι ο άλλος εαυτός μας που πιστεύει στο "αιώνιο" ενώ αιώνιο δεν υπάρχει! Ο συγγραφέας είναι αυτός που απαντάει "ναι" στην ύπαρξη του "κακού"... μόνο που συμπληρώνει ταυτοχρόνως: "Το κακό είναι η αφορμή για να παλέψουμε και να νικήσουμε τον εαυτό μας"!».

 

Εσείς τι λέτε πιο εύκολα στη ζωή σας: το «ναι» ή το «όχι»;

«Το "όχι". Το διαπιστώσατε νομίζω και εσείς εμπράκτως. Για να σας πω αυτό το "ναι", για μια συνάντηση, είπα πολλά "όχι" πρώτα!». (χαμογελάει)

 

Γιατί σήμερα οι άνθρωποι λένε τόσο εύκολα «ναι»;

«Η μοναξιά... Φοβούνται τη μοναξιά του "όχι"! Ξέρετε είναι πολύ εύκολο να πέσεις στο ποτάμι και, χωρίς να κάνεις τίποτε, να αφεθείς να παρασυρθείς από το ρεύμα! Είναι πολύ δύσκολο να αντισταθείς. Γι' αυτό τιμώ τους αντιφρονούντες όπου και αν βρίσκονται. Αυτός που λέει "όχι" είναι ένας αντιφρονών! Σε μια κοινωνία που βολεύεται να συμφωνεί, αυτός που διαφωνεί φωτίζει με διαφορετικότητα την πληκτική ομοιομορφία! Αν θέλετε, αυτός ήταν ο θάνατος του καλλιτέχνη στην εποχή μας!».

 

Ποιος;

«Οι καλλιτέχνες έπαψαν να αντιστέκονται... έπαψαν να είναι τα τρανά "όχι" της εποχής τους. Έτσι και αυτοί έγιναν εμπορεύματα, ξεπουλήθηκαν στο ράφι της κατανάλωσης! Η τέχνη με τα "όχι" της δείχνει σε έναν κόσμο που λέει σε οτιδήποτε "ναι", ποιο είναι το μέλλον. Δυστυχώς σήμερα και η τέχνη λέει μόνο "ναι" και γι' αυτό δεν έχει επαφή με το μέλλον».

 

Ναι, αλλά έτσι έχει, όπως υποστηρίζουν μερικοί, επαφή με το μεγάλο κοινό...

«Μα ο ρόλος της τέχνης δεν είναι να έχει επαφή με το μεγάλο κοινό... Η τέχνη είναι φως στο σκοτάδι και όχι σκοτάδι στο φως! Με τα "ναι" της η τέχνη το μόνο που καταφέρνει είναι να κολακεύει το κοινό! Με την κολακεία δεν προχωρούμε... Στεκόμαστε στο ίδιο σημείο, βλεπόμαστε στον καθρέφτη και αυτοθαυμαζόμαστε!».

 

Με τι προχωρούμε;

«Με τη συνεχή κριτική! Η "κολακεία" του κοινού είναι ο θάνατος της τέχνης και η κατάργηση της μοναξιάς του καλλιτέχνη. Για να δεις το μέλλον, πρέπει να μην καθοδηγείσαι από το γούστο του κοινού!».

 

Όταν λέτε γούστο του κοινού τι εννοείτε;

«Κάτι που υπήρξε μια εποχή στις βιτρίνες, περάσαμε απέξω, μας έκλεψε την προσοχή, μπήκαμε μέσα, το πήραμε, πήγαμε σπίτι μας, το φορέσαμε και τώρα κυκλοφορούμε φορώντας το. Το "γούστο του κοινού" είναι η άλλοτε πρωτοπορία που τώρα έγινε το ρούχο και τη φοράνε».

 

Γιατί τα «όχι» οδηγούν τον καλλιτέχνη στη μοναξιά;

«Κάθε "όχι" είναι μια δήλωση διαφορετικότητας! "Όταν είμαστε όντως διαφορετικοί, είμαστε μόνοι" λέω σε κάποιο σημείο στο βιβλίο μου "Ο λαβύρινθος της μοναξιάς"! Και το εννοώ, όχι μόνο για τους Μεξικάνους, αλλά γενικότερα σαν μια διαπίστωση της ζωής. Τα "όχι" μας είναι ό,τι έχουμε να δώσουμε στον κόσμο αυτόν που βρεθήκαμε για μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή».

 

Έχετε καταλάβει ποια είναι η διαφορά ενός καλλιτέχνη, ενός ποιητή από τους υπόλοιπους κοινούς ανθρώπους;

«Δεν υπάρχει διαφορά με τη μορφή την κοινωνική! Απλώς ο καλλιτέχνης δηλώνει τη διαφορετικότητά του. Τολμάει, όπως σας είπα, να ζήσει αρνούμενος. Αυτό το κάνει όχι γιατί πιστεύει ότι έτσι προσφέρει στους γύρω, αλλά γιατί δεν μπορεί να κάνει αλλιώς. Εγώ γράφω για να γίνω αυτό που είμαι και αυτό που δεν είμαι. Και στη μία περίπτωση και στην άλλη όμως ψάχνω τον εαυτό μου».

 

Μετά από τόσα χρόνια ψάξιμο πιστεύετε ότι τον βρήκατε;

(χαμογελάει) «Θα σας φανεί ως λογοπαίγνιο, αλλά είναι μια βαθιά αλήθεια. Ναι, τον βρήκα και διαπίστωσα ότι μου είναι ένας άγνωστος! (χαμογελάει) Αυτό, αν και θα έπρεπε να με λυπεί, με συγκινεί απεριόριστα. Φαντάζεστε να έψαχνα μια ολόκληρη ζωή για να βρω κάποιον που γνώριζα καλά; Επανερχόμενος στην αρχή της συζήτησής μας, θα ήθελα να συμπληρώσω τώρα κάτι ακόμη. Μου αρέσουν οι συναντήσεις με ανθρώπους και μάλιστα αγνώστους. Όταν συναντώ ανθρώπους και μετά από λίγο μου προκύπτουν όπως τους είχα φανταστεί, απογοητεύομαι. Μου αρέσουν οι ανεξιχνίαστοι άνθρωποι, οι άπιαστοι, αυτοί που περιέχουν την έκπληξη. Ξέρετε τι σημαίνει να έχεις κάνει σε μια ζωή χιλιάδες συναντήσεις και μετά από όλες αυτές τις συναντήσεις να συναντάς κάποια ή κάποιον που να διαπιστώνεις ότι αν δεν τον συναντούσες δεν θα είχες γνωρίσει κάτι σημαντικό; Ψάχνουμε ό,τι δεν ξέρουμε. Η γνώση είναι υπέροχη όσο μεταμορφώνεται σε τρένο που σε πάει στο άγνωστο. Είναι πληκτική, αφόρητη αν γίνει κρεβάτι πάνω στο οποίο σε παίρνει ο ύπνος».

 

Πείτε μου το πιο ενδιαφέρον μυαλό που συναντήσατε στη ζωή σας;

«Το μυαλό του μέσου Ινδού»!

 

Η πιο ενδιαφέρουσα ψυχή;

«Του Καμύ. Μια ψυχή που αντιστεκόταν σε έναν κόσμο ­ τον δυτικό ­ όπου κανένας δεν πίστευε ότι βάζει πνευματικά εμπόδια. Ο Καμύ έκανε αντίσταση στη Δύση όπως ο Κούντερα στην Ανατολική Ευρώπη την περίοδο του υπαρκτού σοσιαλισμού»!

 

Πιστεύετε στην αλήθεια;

«Πιστεύω ότι υπάρχει αποκάλυψη που οδηγεί σε ένα νέο μυστήριο. Η αλήθεια για μένα είναι η αποκάλυψη, όχι η γύμνια».

 

Κάτω από τις λέξεις που χρησιμοποιείτε γράφοντας ένα ποίημα ή ένα δοκίμιο υπάρχει μια απέραντη σιωπή ή μια εκκωφαντική κραυγή;

«Αναλόγως ποιος ακούει, ποιος σηκώνει τις λέξεις κάθε φορά! (χαμογελάει) Εγώ πάντως έμαθα από παιδί ότι έχει αξία ο λόγος αυτού που έμαθε να σιωπά. Ο πατέρας μου ήταν δικηγόρος και ένθερμος υποστηρικτής του Εμιλιάνο Ζαπάτα. Για μια εποχή μάλιστα υπήρξε εκπρόσωπός του στις ΗΠΑ. Ο πατέρας μου λοιπόν συχνά μου μιλούσε, μου μιλούσε για τα πάντα. Όταν με έβγαζε βόλτα μου μιλούσε συνέχεια. Ξαφνικά σιωπούσε μπροστά σε κάτι που του τραβούσε πολύ την προσοχή. Εγώ τα έχανα. Ξαφνικά πέφταμε για ώρα σε μια σιωπή βαθιά. Δεν λέγαμε τίποτε μεταξύ μας. Αυτό φάνταζε πιο δυνατό επειδή μιλούσε πολύ πριν. Αν ήταν ένας ολιγομίλητος άνθρωπος και οι σιωπές του θα ήταν αδιάφορες. Αυτός ο άνθρωπος λοιπόν μου είπε από παιδί μια φοβερή φράση... μια μυθική φράση που ως σήμερα με ακολουθεί».

 

Ποια φράση;

«"Για να μπορείς να μιλάς μάθε να σιωπάς"! Στη σιωπή κατοικούν οι λέξεις του ποιητή. Εκεί πλένονται, εκεί αρωματίζονται, εκεί ντύνονται».

 

Υπάρχουν πολλά είδη σιωπής ή η σιωπή είναι μία;

«Οι Κινέζοι λένε: "Υπάρχουν δύο είδη σιωπής: η σιωπή που προηγείται της ομιλίας και η σιωπή που έπεται". Για να είναι κανείς σιωπηλός, λέω εγώ, πρέπει να σπάει πού και πού τη σιωπή του. "Σιωπαίνουμε μπροστά στο ανεξήγητο, μετά πρέπει να μιλήσουμε γι' αυτό" έλεγε ο πατέρας μου».

 

Μια μακράς διάρκειας σιωπή είναι ο θάνατος;

«Ο θάνατος δεν έχει ποτέ να κάνει με αυτόν που πεθαίνει. Έχει πάντα να κάνει με τη ζωή. Όσο ζούμε τον σκεφτόμαστε· όταν εμείς πεθάνουμε, η απώλειά μας βασανίζει αυτούς που συνεχίζουν να ζουν».

 

Γιατί ο θάνατος μας φοβίζει τόσο;

«Γιατί κανένας δεν θέλει να σταματήσει το "κρυφτό". Ο θάνατος είναι το μόνο παιχνίδι που παίζουμε με τον ίδιο απολαυστικό τρόπο ως το τέλος της ζωής μας. Ο θάνατος είναι το μόνο παιχνίδι που μας συγκινεί ως το τέλος της ζωής, το ίδιο όσο μας συγκινούσαν τα παιχνίδια ως παιδιά. Βέβαια είναι ένα δύσκολο παιχνίδι. Πρέπει να ξέρεις πότε να κρυφτείς από τον θάνατο και πότε να του φανερωθείς».

 

Ποιοι είναι οι πιο καλοί παίκτες στο παιχνίδι του θανάτου;

«Αυτοί που λαχταρούν με όλη την ψυχή και το μυαλό τους τη ζωή. Με το άλλο της χέρι η λαχτάρα της ζωής χαϊδεύει πάντα τον θάνατο!».

 

Ποιο είναι το πιο επικίνδυνο πράγμα στην εποχή μας; Από τι κινδυνεύουμε περισσότερο;

«Από την έλλειψη της έννοιας "άνθρωπος". Όλα τα υπόλοιπα χωρίς τον καταλύτη "άνθρωπος" δεν έχουν καμία αξία, κανένα μέτρο, κανένα σκοπό. Ο σκοπός πιστεύω ότι στην εποχή μας χάθηκε. Δεν ξέρουμε πια και ούτε μας απασχολεί γιατί κάνουμε ό,τι κάνουμε. Έχουμε προγραμματιστεί απλώς να κάνουμε. Καταναλώνουμε χωρίς να ξέρουμε γιατί... Μας ενδιαφέρει, για παράδειγμα, να πάρουμε αυτοκίνητο, έστω και αν δεν έχουμε χρόνο να το οδηγήσουμε ή δεν υπάρχει χώρος να το παρκάρουμε. Έχουμε αυτοκίνητο αλλά δεν πάμε βόλτα. Και όμως το όνειρό μας έγινε να αποκτήσουμε το "μέσο" του ταξιδιού και όχι το ταξίδι. Δεν ξέρω αν με καταλαβαίνετε; Έχουμε γεμάτα ψυγεία αλλά μας φτάνουν μόλις λίγες θερμίδες για να ζήσουμε. Και όμως λυπούμαστε αν δεν έχουμε ένα γεμάτο ψυγείο. Δεν διαβάζουμε, δεν βλέπουμε τηλεόραση, δεν πάμε κινηματογράφο για να δώσουμε απαντήσεις στα ερωτήματά μας τα μεταφυσικά, τα πνευματικά, τα καθημερινά αλλά για να περάσει ο χρόνος. Καταναλώνουμε τη ζωή μας κυνηγώντας να αποκτήσουμε τα μέσα, αλλά όταν τα αποκτήσουμε δεν έχουμε σκοπό. Τελικός σκοπός μας πια είναι η απόκτηση των μέσων! Ο μόνος σκοπός μας· και αυτό είναι επικίνδυνο, πολύ επικίνδυνο».

 

Υπάρχει ελπίδα;

«Το είπα και στην αρχή. Η μόνη ελπίδα μας είναι να βγάλουμε την ψυχή μας από το "μπαούλο". Μόνο έτσι θα μπει φρένο στο τρεχαλητό του μυαλού μας. Το μυαλό είναι ένα σκυλί που αν δεν το δέσεις από την ψυχή ικανοποιεί τις επιθυμίες του όπως τα ζώα. Άρα οδηγεί τον άνθρωπο με ιλιγγιώδη ταχύτητα στον θαυμαστό κόσμο των ζώων. Με ρωτήσατε αν υπάρχει ελπίδα... Ναι, υπάρχει ελπίδα, αρκεί να πονέσουμε ξανά»!

 

Σας ευχαριστώ.

«Και εγώ».

 

Συνέντευξη στο Θανάση Λάλα, η οποία δημοσιεύθηκε στις  26/04/1998

 

Για να τον γνωρίσετε καλύτερα τα βιβλία του Οκτάβιο Πας που κυκλοφορούν στα ελληνικά είναι:

* Η διπλή φλόγα. Ερωτας και ερωτισμός (δοκίμιο). Μετάφραση Σάρα Μπενβενίστε, Μαρία Παπαδήμα, εκδόσεις Εξάντας, 1996.

* Ο λαβύρινθος της μοναξιάς (ιστορικό δοκίμιο). Μετάφραση Ντιάνα Μπόμπολου, εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 1995.

* Η πέτρα του ήλιου και άλλα ποιήματα. Μετάφραση Τάσος Δενέγρης, εκδόσεις Ικαρος, 1993.

* Η άλλη φωνή. Η ποίηση στο τέλος του αιώνα (δοκίμιο). Μετάφραση Πέγκυ Πάντου, εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 1991.

* Καθένας έχει τον Παράδεισο που του αξίζει (δοκίμιο). Μετάφραση Νίκος Πρατσίνης, εκδόσεις Απόπειρα, 1989.

* Ποιήματα. Μετάφραση Μάγια - Μαρία Ρούσσου, εκδόσεις Ηριδανός, 1986.

* Ποιήματα. Μετάφραση Αργύρης Χιόνης, εκδόσεις Σπηλιώτης, 1981.

* Η αναζήτηση της αρχής (δοκίμιο). Μετάφραση Μάγια - Μαρία Ρούσσου, εκδόσεις Ηριδανός, 1983.

* Ο γραμματικός πίθηκος. Μετάφραση Βίκτωρ Ιβάνοβιτς, εκδόσεις Παρατηρητής, 1986.

 

Πηγή: www.tovima.gr

Εντελέχεια

Το Εντελέχεια είναι ένας «πολυχώρος» με κατεύθυνση προς την απόκτηση ποιότητας ζωής, ψυχικής ανάτασης, σωματικής υγείας και ευεξίας και προς την ανάπτυξη υγιών διαπροσωπικών σχέσεων, επαφής, αυτογνωσίας.

Τι νέο υπάρχει

Newsletter

Οι δράσεις μας και οι υπηρεσίες μας θα ανανεώνονται και θα εμπλουτίζονται. Θα χαρούμε να μείνετε κοντά μας!