Η σχιζοφρένεια είναι μία από τις πρώτες επίσημα καταγεγραμμένες ψυχικές διαταραχές. Καταγράφηκε για πρώτη φορά από τον Μπρόιερ στις αρχές του 20ου αιώνα και βασικός της πυρήνας είναι η περιγραφή ενός ευρέους φάσματος συμπεριφορών και γνωστικών συμπτωμάτων που σχετίζονται κυρίως με αποκλίνουσες σκέψεις και παραισθητικές αντιλήψεις που δεν βασίζονται στην πραγματικότητα. Η επίσημη περιγραφή της σχιζοφρένειας από το DSM-IV και DSM-αναφέρουν  ως βασικά συμπτώματα.[1] :

·         Παραισθήσεις (οπτικές/ακουστικές κ.α.)

·         Ψευδαισθήσεις (οπτικές/ακουστικές κ.α.)

·         Αποδιοργανωμένη ομιλία (ασύντακτες προτάσεις/ιδέες, φυγή ιδεών κ.α.)

·         Αποδιοργανωμένη και κατατονική συμπεριφορά

·         Αρνητικά συμπτώματα (έλλειψη αναμενόμενων βασικών συμπεριφορών π.χ. αλαλία, ακινησία, συναισθηματική απάθεια κ.α.)

 

Όπως βλέπουμε η σχιζοφρένεια είναι μια πολυσυμπτωματική ψυχική διαταραχή η οποία μπορεί να εκδηλωθεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους και με διαφορετικό συνδυασμό συμπτωμάτων. Ήδη το DSM αναφέρει ότι για την διάγνωση της σχιζοφρένειας απαιτείται η παρουσία δύο εκ των άνω συμπτωμάτων ή ακόμη και ενός εφόσον οι παραισθήσεις και ψευδαισθήσεις είναι σε πολύ έντονο βαθμό. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι κάποιος μπορεί να έχει μπροστά του δύο ασθενείς που έχουν διαγνωσθεί ως σχιζοφρενείς αλλά να παρουσιάζουν εντελώς διαφορετική κλινική εικόνα.

Αυτό το ευρύ φάσμα συμπτωμάτων και κλινικών εικόνων της σχιζοφρένειας έχει οδηγήσει ένα μέρος της επιστημονικής κοινότητας σε αμφισβήτηση της ενιαίας διάγνωσης για όλους τους ασθενείς. Εφόσον ένας ασθενής έχει διαφορετικά κλινικά συμπτώματα σε σχέση με έναν άλλο, πως γίνεται να έχουν την ίδια διαταραχή; Αυτοί που αμφισβητούν τόσο την εγκυρότητα όσο και τη χρησιμότητα της διάγνωσης της σχιζοφρένειας, μιλούν ήδη για την αναγκαιότητα να εγκαταλειφθεί η αντίληψη και η παρούσα περιγραφή του όρου και να αντικατασταθεί από μια πιο γενική κλινική κατηγορία του «φάσματος της ψύχωσης», η οποία θα περιλαμβάνει και την παρούσα συμπτωματολογία της σχιζοφρένειας μεταξύ άλλων[2][3] .

Η συγκεκριμένη πρόταση που ακούγεται όλο και πιο συχνά στους επιστημονικούς κύκλους δεν σκοπεύει απλά σε μια αλλαγή της ονομασίας της διαταραχής από «σχιζοφρένεια» σε «διαταραχή του φάσματος της ψύχωσης», αλλά σε μια αλλαγή στη γενικότερη θεώρηση των ψυχωσικών διαταραχών, που σκοπό έχει να περιγράψει ένα σύνολο αποκλίνουσων συμπεριφορών με πολλαπλά κλινικά στοιχεία. Η σχιζοφρένεια γίνεται αντιληπτή από το ευρύ κοινό ως μια συγκεκριμένη πάθηση και μάλιστα η οποία δεν θεραπεύεται, με αποτέλεσμα το στιγματισμό των ασθενών. Εάν όμως παύσουμε να μιλάμε για σχιζοφρένεια, αλλά για μια διαταραχή μέσα στο ευρύτερο φάσμα των ψυχώσεων (όπως ακριβώς γίνεται πλέον με τις διαταραχές του φάσματος του αυτισμού), αυτόματα η αντιμετώπισή της θα πάψει να είναι ενιαία, αλλά αντίθετα θα γίνει πιο εξατομικευμένη, μιας και ο κάθε ασθενής αντιμετωπίζει διαφορετικές δυσκολίες μέσα στα άκρα του φάσματος της ψύχωσης.

Πέραν της αλλαγής στα θεραπευτικά πλαίσια, μια νέα θεώρηση της σχιζοφρένειας όπως περιγράφηκε πιο πάνω, κρίνεται αναγκαία από κάποιους κλινικούς νευροψυχολόγους καθώς σε πολλές περιπτώσεις ατόμων που λαμβάνουν τη διάγνωση της σχιζοφρένειας παρατηρείται διαφορετική αιτιολογία για την ανάπτυξη των συμπτωμάτων. Για παράδειγμα, πολλά από τα συμπτώματα της σχιζοφρένειας παρουσιάζουν θετική συσχέτιση με την μόλυνση από το Toxoplasma gondii το οποίο μεταδίδεται από τις γάτες στον άνθρωπο[4] , την τραυματική παιδική ηλικία[5], τη χρήση κάνναβης[6] αλλά και τη λοίμωξη του νευρολογικού συστήματος κατά την παιδική ηλικία[7] . Επιπλέον, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η συμπτωματολογία της σχιζοφρένειας έχει ήδη βρεθεί να έχει συγκεκριμένες βιολογικές βάσεις και μάλιστα να σχετίζεται με γονιδιακές ανωμαλίες[8] .

Φυσικά κανένας δεν ισχυρίζεται ότι η διάγνωση της σχιζοφρένειας δεν έχει αξία. Γενικότερα οι διαγνώσεις χρησιμεύουν ως κοινή γλώσσα επικοινωνίας μεταξύ των επιστημόνων και πολλών επιστημονικών κλάδων, βοηθούν στην ευκολότερη πρόσβαση σε θεραπευτικές επιλογές, αλλά και σε πολλές περιπτώσεις μπορούν να επιτρέψουν στο άτομο και τον περίγυρό τους να αναζητήσουν πιο εξειδικευμένη βοήθεια. Αυτό το οποίο όμως γίνεται σταδιακά όλο και πιο ξεκάθαρο είναι ότι υπάρχει ένα κενό στην διάγνωση της συγκεκριμένης ψυχικής διαταραχής το οποίο πρέπει να οδηγήσει σε μια πιο ακριβή περιγραφή του συνόλου της συμπτωματολογίας και κατ’ επέκταση σε πιο στοχευμένες και εξατομικευμένες παρεμβάσεις, ανάλογα με το είδος, την ένταση και την αιτιολογία των εκάστοτε συμπτωμάτων.

 

Δημήτρης Αγοραστός, Ψυχολόγος 

 

Περισσότερες Πληροφορίες / Βιβλιογραφία

1.      Tandon, R., et al., Definition and description of schizophrenia in the DSM-5, Schizophr. Res. (2013), http://dx.doi.org/10.1016/j.schres.2013.05.028

2.      Guloksuz, S., & Os, J. V. (2017). The slow death of the concept of schizophrenia and the painful birth of the psychosis spectrum. Psychological Medicine, 1-16. doi:10.1017/s0033291717001775

3.      Murray, R. M. (2016). Mistakes I Have Made in My Research Career. Schizophrenia Bulletindoi:10.1093/schbul/sbw165

4.      Torrey, E. F. (2000). Familial and genetic mechanisms in schizophrenia. Brain Research Reviews, 31(2-3), 113-117. doi:10.1016/s0165-0173(99)00028-4

5.      Varese, F., Smeets, F., Drukker, M., Lieverse, R., Lataster, T., Viechtbauer, W., . . . Bentall, R. P. (2012). Childhood Adversities Increase the Risk of Psychosis: A Meta-analysis of Patient-Control, Prospective- and Cross-sectional Cohort Studies. Schizophrenia Bulletin, 38(4), 661-671. doi:10.1093/schbul/sbs050

6.      Gage, S. H., Hickman, M., & Zammit, S. (2016). Association Between Cannabis and Psychosis: Epidemiologic Evidence. Biological Psychiatry, 79(7), 549-556. doi:10.1016/j.biopsych.2015.08.001

7.      Khandaker, G. M., Zimbron, J., Dalman, C., Lewis, G., & Jones, P. B. (2012). Childhood infection and adult schizophrenia: A meta-analysis of population-based studies. Schizophrenia Research, 139(1-3), 161-168. doi:10.1016/j.schres.2012.05.023

 

8.      Chow, E., Weksberg, R., & Bassett, A. (2003). Impulsivity and aggression in 22Q11 deletion syndrome and schizophrenia. Schizophrenia Research, 60(1), 79. doi:10.1016/s0920-9964(03)80621-7

 

 Πηγή: psychologein.dagorastos.net

Η ανάγκη για τεκνοποίηση και συνάμα η απόγνωση κι ο πόνος της αδυναμίας σύλληψης αποτελούσαν κι αποτελούν σημαντικότατο κομμάτι της ζωής ενός ζεύγους.

Η απόκτηση ενός απογόνου είναι ένα θέμα εξέχουσας σημασίας για την κοινή ζωή δύο ανθρώπων κι απορρέει τόσο από φυσικούς (βιολογική παρόρμηση), όσο κι από ψυχοκοινωνικούς παράγοντες. Κάθε προσπάθεια για την επίτευξη τεκνοποίησης, συνοδεύεται από λαχτάρα κι αγωνία, οι οποίες έχουν περιγραφεί γλαφυρά σε μύθους, στην λογοτεχνία, αλλά και στην τέχνη γενικότερα.

Για τους λόγους αυτούς, όταν η σημαντική αυτή προσπάθεια, αποβαίνει άκαρπη ή αντιμετωπίζει εμπόδια, επηρεάζει βαθιά τη σχέση του ζεύγους, καθώς χαρακτηρίζεται ως κρίση στην ευημερία του.

Η κρίση αυτή με τη σειρά της επηρεάζει την ψυχική σταθερότητα των προσώπων που απαρτίζουν τη σχέση κι ωθεί το ζεύγος σε μία αγωνιώδη, συνήθως, εξεύρεση λύσης (ιατρικής ή κοινωνικής π.χ. υιοθεσία), προκειμένου να ξεπεραστεί το πρόβλημα της αδυναμίας σύλληψης.

Για τα ζευγάρια που αντιμετωπίζουν τη δυσκολία της υπογονιμότητας, σηματοδοτείται η έναρξη μιας δυσάρεστης εμπειρίας ζωής που επιβαρύνει με πολλούς τρόπους το συναισθηματικό, κοινωνικό, επαγγελματικό, οργανικό και ψυχικό γίγνεσθαι του ζεύγους.

Σύμφωνα με την Patricia P. Mahlstedt, η εμπειρία της υπογονιμότητας  νοηματοδοτείται ως «απώλεια» από το ζεύγος, που εκφράζεται ως «απώλεια συναισθηματικής σχέσης, απώλεια σχέσεων του κοινωνικού δικτύου, απώλεια υγείας και σεξουαλικής ικανοποίησης, απώλεια κύρους ή/και απώλεια ελέγχου, ελπίδας, προσδοκίας κι ασφάλειας».

Το συναίσθημα της δυσφορίας, επηρεάζει ουσιωδώς την αυτοεικόνα και την αυτοεκτίμηση του ζευγαριού, καθώς η αδυναμία τεκνοποίησης επηρεάζει την προσωπική ολοκλήρωση κι ικανοποίηση, αποδυναμώνει την ταυτότητά τους ως πρόσωπα που μπορούν να φροντίσουν και να προσφέρουν σε ένα παιδί και μέσα από τη διαδικασία ανατροφής του, να ευτυχίσουν ως ζευγάρι.

Τα υπογόνιμα ζεύγη αισθάνονται «μη φυσιολογικά» και μη αποδεκτά κοινωνικά, αυξάνοντας τα επίπεδα του άγχους, καθώς αισθάνονται ελλιπείς ως προς την ταυτότητα τους ως σύντροφοι. Επίσης, διακατέχονται από δυσκολία ενσωμάτωσης του γεγονότος της αδυναμίας σύλληψης, θέτοντας το ρόλο τους ως άνδρα ή γυναίκα υπό αμφισβήτηση. Η κατάσταση αυτή, επηρεάζει αρνητικά τον αυτό-προσδιορισμό των προσώπων, καθώς αντιλαμβάνονται την αδυναμία τεκνοποίησης ως προσωπική αποτυχία.

Οι συνθήκες ζωής κι ο σχεδιασμός του ζεύγους, επιβαρύνονται από αισθήματα αναστάτωσης στη σχέση, την σεξουαλικότητα και τις αξίες των προσώπων. Επιπρόσθετα, κλινικές μελέτες καταδεικνύουν  ότι η υπογονιμότητα εκτός από το άγχος σχετίζεται και με την κατάθλιψη.

Ειδικότερα για τα αισθήματα του άγχους, θα πρέπει  να αναφέρουμε πως μπορεί να εκδηλωθούν ως ανησυχία, αδυναμία συγκέντρωσης, νευρικότητα χωρίς προφανή άλλο λόγο και αίσθημα κόπωσης.

Τα συναισθήματα που διακατέχουν το ζευγάρι είναι κυρίως αυτά της θλίψης, της ενοχής, της δυσφορίας, του θυμού, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται άρνηση της δύσκολης κατάστασης. Η υπογονιμότητα αντιπροσωπεύει μια ουσιαστικά δύσκολη κι οδυνηρή διαδικασία, η οποία επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα της ζωής του ζευγαριού.

Οι γυναίκες βιώνουν υψηλότερα επίπεδα ψυχικής δυσφορίας κι αναφέρουν  χαμηλότερη αυτοεκτίμηση και ικανοποίηση από τη ζωή, καθώς για την τεκνοποίηση φέρεται ιστορικά, στερεοτυπικά να «ευθύνεται» το γυναικείο φύλο.

Πέρα από τα παραπάνω, κοινωνικοσυναισθηματικά στοιχεία, η αδυναμία σύλληψης επιδρά αρνητικά και στην ίδια την εικόνα του σώματος της γυναίκας ή του άνδρα. Τα υπογόνιμα ζευγάρια αποκαλύπτουν πως – ανεξάρτητα από τις αιτίες αδυναμίας σύλληψης – αισθάνονται ατελή και ελαττωματικά, αναφορικά με το ίδιο τους το σώμα. Ιδιαίτερα οι γυναίκες νιώθουν θυμό λόγω της αδυναμίας ελέγχου των συνθηκών στο σώμα τους. Οι προσφερόμενες ιατρικές παρεμβάσεις (φαρμακευτική αγωγή υποβοηθούμενης γονιμοποίησης), δε, επιφέρουν συναισθηματικές κι οργανικές παρενέργειες που ενδέχεται να επιβαρύνουν περισσότερο την ήδη δύσκολη συναισθηματική κατάσταση.

Πολλές μελέτες τονίζουν, επίσης, ότι η μέθοδος της εξωσωματικής γονιμοποίησης, αποτελεί ιδιαίτερη πηγή άγχους για το ζευγάρι, καθώς αυτό επενδύει συναισθηματικά σε πολύ σημαντικό βαθμό σε αυτήν. 

Λόγω παρουσίας πολύπλοκων ψυχολογικών παραγόντων κατά την θεραπευτική παρέμβαση, συνιστάται η επικοινωνία με ειδικό ψυχικής υγείας ή με έμπειρο επιστημονικό προσωπικό που συνδυάζει την ιατρική με την ψυχολογική δεξιότητα κι ως εκ τούτου θα μπορέσει να υποστηρίξει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το ζευγάρι που επιθυμεί να τεκνοποιήσει.

Είναι γεγονός πως ένα ζευγάρι με χαμηλότερα επίπεδα δυσφορίας κι άγχους έχει σημαντικά μεγαλύτερες πιθανότητες σύλληψης.

Η αντιμετώπιση των συναισθηματικών και ψυχολογικών επιπτώσεων μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τους οργανικούς παράγοντες, να βοηθήσει στη βελτίωση της αυτοεκτίμησης του ζεύγους και να καλύψει όλα τα στάδια μίας υποβοηθούμενης προσπάθειας γονιμοποίησης με ασφαλή συναισθηματικά τρόπο.

Εκτός από την υποστηρικτική ψυχολογική βοήθεια, σημαντική είναι κι η εμπεριστατωμένη ενημέρωση του ζεύγους για την ακριβή κατάσταση και τις πιθανές εξειδικευμένες λύσεις.

Η ιατρική ενημέρωση κι η συναισθηματική ενημερότητα και στήριξη, βοηθά τα ζεύγη να προσαρμοστούν στο στάδιο της ακολουθίας λύσεων κι ως εκ τούτου τη σημαντική μείωση του άγχους που προέρχεται από την απειλή της άγνοιας.

Κάθε θεραπευτική παρέμβαση τέλος, επιδρά θετικά καθώς από μόνη της αποτελεί το πρώτο βήμα προς της επίλυση του προβλήματος και την ανάκτηση του ελέγχου προς την κατεύθυνση του ελέγχου και την πραγματοποίηση ενός ιδιαιτέρως σημαντικού στόχου: της τεκνοποίησης.

Χαρίκλεια Μανουσάκη, Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας κι Επικοινωνίας

 

Βιβλιογραφία:

Integrating Sex And Marital Therapy: A Clinical Guide, Gerald R. Weeks, 1988

Chapter 7: The Crisis of Infertility. An Opportunity for Growth, by Patricia P. Mahlstedt

 

 

Πηγή: psychografimata.com

 

Μindset: μπορεί μία λέξη να κρύβει μέσα της το νόημα της επιτυχίας;.


Υπάρχει μία πολύ σημαντική λέξη που δεν βρίσκεται όμως στο ελληνικό λεξιλόγιο. Ο λόγος για τη λέξη “mindset”, η οποία δεν μεταφράζεται επακριβώς στα ελληνικά, θα λέγαμε όμως ότι είναι πολύ κοντά με την έννοια της νοοτροπίας και του τρόπου σκέψης.

Η έννοια αυτή αναπτύχθηκε τα τελευταία χρόνια από την καθηγήτρια ψυχολογίας του Stanford, Carol Dweck, η οποία στο βιβλίο της “Mindset: The New Psychology of Success” αποκαλύπτει πωςη άποψη που σχηματίζουμε για τον εαυτό μας καθορίζει την εξέλιξη της ζωής μας και επομένως, η αληθινή επιτυχία εξαρτάται από τον τρόπο σκέψης και τη νοοτροπία μας.

 

Τύποι νοοτροπίας

Σύμφωνα με τη θεωρία του mindset, υπάρχουν δύο μορφές νοοτροπίας, τις οποίες αποκτάμε από πολύ νεαρή ηλικία, και αυτές είναι που καθορίζουν σημαντικό μέρος της συμπεριφοράς μας, της σχέσης μας με την επερχόμενη επιτυχία ή αποτυχία σε κάθε τομέα της ζωής μας και επομένως και την ψυχική μας ισορροπία. Οι δύο αυτές μορφές είναι η σταθερή νοοτροπία και η νοοτροπία ανάπτυξης.

Η πρώτη από αυτές σχετίζεται με την αντίληψη ότι η νοημοσύνη μας είναι έμφυτη, οι ικανότητές μας συγκεκριμένες και σταθερές και συνεπώς δεν υφίστανται αλλαγές. Άνθρωποι με σταθερή νοοτροπία τείνουν να συνδέουν τον βαθμό ευφυίας τους με την αξία τους ως άνθρωποι, με αποτέλεσμα να αποφεύγουν να δοκιμάζουν νέα πράγματα και να απομακρύνονται από τις δυσκολίες, φοβούμενοι την πιθανή αποτυχία.

Από την άλλη, η νοοτροπία της ανάπτυξης πρεσβεύει ότι η νοημοσύνη είναι αναπτυσσόμενη και οι ικανότητες μπορούν να βελτιωθούν με συνεχή προσπάθεια και αφοσίωση. Οι άνθρωποι με νοοτροπία ανάπτυξης πιστεύουν, δηλαδή, ότι οι ικανότητες και η απόδοσή τους μπορούν να αλλάξουν με το πέρασμα του χρόνου, την προσπάθεια και την εμπειρία και βασίζονται όχι τόσο στο αποτέλεσμα των πράξεων τους αλλά στη μάθηση και τη δημιουργικότητα. Παράλληλα, δεν φοβούνται την αποτυχία, αντιθέτως, την θεωρούν στάδιο της επιτυχίας. Την επεξεργάζονται, μαθαίνουν από αυτήν και προσπαθούν να κάνουν τις απαραίτητες διορθώσεις ώστε στο μέλλον να επέλθει το επιθυμητό αποτέλεσμα.

 

Ο δρόμος προς την επιτυχία

Παρ’ όλο που υπάρχουν αυτές οι δύο διακριτές κατηγορίες νοοτροπίας, υπάρχουν περιπτώσεις ανθρώπων που μπορεί να συνδυάζουν και τις δύο αυτές μορφές, και φυσικά υπάρχουν τρόποι που οδηγούν στην υιοθέτηση της νοοτροπίας της ανάπτυξης, με καλύτερα αποτελέσματα όταν ξεκινήσουν να εφαρμόζονται από νεαρή ηλικία.

Αρχικά, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε και να κάνουμε τα παιδιά να κατανοήσουν ότι ο εγκέφαλος μας μπορεί να αλλάξει. Όταν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με νέες προκλήσεις και καλούμαστε να τις αντιμετωπίσουμε, είναι πιθανό να αναπτυχθούν νέες συνδέσεις μεταξύ των νευρώνων και έτσι ο εγκέφαλος μας να αναπτύξει νέες δυνατότητες.

Εκτός αυτού, σημαντικός στην πορεία αυτή θεωρείται ο έπαινος, αυτός όμως που σχετίζεται με την προσπάθεια και την επιμονή και όχι με την ευφυία και το ταλέντο. Με αυτόν τον τρόπο κατανοούμε ότι η επιτυχία δεν έρχεται αυτόματα αλλά αξίζει να προσπαθήσουμε και να εξελιχθούμε μέσα από τις δυσκολίες.

Τέλος, και ίσως σημαντικότερο, είναι να εισάγουμε στο λεξιλόγιό μας τη λέξη «ακόμα». Για παράδειγμα, η φράση «δεν το κατάφερα» έχει μεγάλη διαφορά από τη φράση «δεν το κατάφερα ακόμα», καθώς η πρώτη επιδεικνύει περιορισμένη δυναμικότητα, ενώ η δεύτερη επιδεικνύει πίστη στις ικανότητες μας και αισιοδοξία για το μέλλον μας.

Αυτό που προκύπτει από όλα τα παραπάνω είναι ότι o τρόπος που σκεφτόμαστε για τον εαυτό μας θα καθορίσει τελικά εάν θα εξελιχθούμε ή θα παραμείνουμε σταθεροί. Αναπτύσσοντας τη νοοτροπία ανάπτυξης μπορούμε να επιφέρουμε μικρές ή μεγάλες αλλαγές στη ζωή μας, που θα μετατρέψουν την επικριτική στάση σε μάθηση και δημιουργικότητα. Και για να επέλθουν αυτές οι αλλαγές αυτό που χρειάζεται μπορεί να είναι τόσο απλό, όπως η προσθήκη μίας μικρής λέξης στο λεξιλόγιό μας.

 

Τριανταφυλλιώ - Μιχαέλα Ταρσάνη

Ψυχολόγος


Βιβλιογραφία:

Dweck, C. S. (2007). Mindset: The New Psychology of Success. New York: Ballantine Books.

 

 

Πηγή: psychologynow.gr

Τα Χριστούγεννα είναι μια ειδική περίοδος εορτασμού. Είναι ο καιρός πολλών οικογενειακών επισκέψεων, συναντήσεων… Πολλές συναντήσεις μπορεί να φέρουν στην επιφάνεια τα θαμμένα παράπονα και πικρίες.

Η οικογένεια είναι τόσο σημαντική και τα Χριστούγεννα δεν είναι ο καλύτερος χρόνος για να ξεθάψουμε οποιαδήποτε δυσαρέσκεια ή πικρία προς τα άλλα μέλη της οικογένειάς μας. Γι’αυτό προετοιμαστείτε κατάλληλα. Γιατί; Μα για να τα απολαύσετε όλοι! Είναι Χριστούγεννα!!!

Τα ανθοϊάματα μπορούν να σας βοηθήσουν. Να σας προετοιμάσουν κατάλληλα. Χρησιμοποιήστε:

·        Bluebell: όταν υπάρχουν συναισθήματα που δεν εκφράζονται.

·        Boab: όταν υπάρχει επανάληψη και εμπλοκή στα οικογενειακά πρότυπα και συμπεριφορές

·        Bush Gardenia: όταν θέλουμε να στρέψουμε προσοχή ένας προς τον άλλον

·        Bauhinia: ενθαρρύνει το άνοιγμα σε νέες ιδέες και τρόπους να κάνουμε πράγματα

·        Dagger Hakea: για δυσαρέσκεια (θυμός, πικρία,…) προς τα μέλη της οικογένειας

·        Dog Rose of the Wild Forces: σε περιόδους μαζικής φρενίτιδας ή πανικού

·        Red Chestnut: όταν υπάρχει ανησυχία για τα άλλα μέλη της οικογένειας

·        Cherry Plum: όταν θέλουμε λίγο πιο πολύ αυθορμητισμό, λιγότερο έλεγχο

·        Impatience: να χαμηλώσουμε την φρενίτιδα και να χαλαρώσουμε

·        Holly: άνοιγμα καρδιάς. ΑΓΑΠΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ!!!

 

Πηγή 

 

Έφυγες  ξαφνικά.

Δεν το θέλω, να πιστέψω πως δε θα σε ξαναδώ, δε θα σε αγγίξω, δε θα είσαι εκεί να με στηρίζεις να μου δίνεις την αγάπη σου χωρίς να ζητάς ανταλλάγματα, απλά και μόνο επειδή είμαι εγώ.

Δεν μπορώ και δε θέλω να το πιστέψω. Υπάρχεις, ζεις , είσαι εδώ, θα είσαι εδώ, μα έχουμε να ζήσουμε τόσα πολλά ακόμη.

Είχα τόσα πολλά να σου πώ, να ζήσουμε, να κάνουμε μαζί. Δε θυμώνω με το γιατί συνέβη, ούτε ρωτάω πια γιατί έφυγες. Θυμώνω με τον εαυτό μου, που δεν αφιέρωσα περισσότερο χρόνο μαζί σου, που εκείνες τις φορές που έλεγα βαριέμαι ή είμαι κουρασμένη, δεν ήρθα να πάμε μια βόλτα, να παίξουμε, απλά σε άφηνα.

Με εμένα θυμώνω που δεν σε προστάτευσα, δεν σου έδωσα πράγματα, δεν σου έδωσα «τη θέση» στη ζωή μου αλλά και δεν αφιέρωσα τον χρόνο μου σε εσένα.

Ξέρεις πως σε αγαπάω, ξέρω πως με αγαπούσες και με αγαπάς. Στεναχωριέμαι, κλαίω, πονάω, νιώθω άδεια. Σκέφτομαι πως έζησες ελεύθερος, αλλά και πως φοβήθηκες και ήσουν μόνος. Αχ, πονάω αλλά χαίρομαι που σε γνώρισα, μου έμαθες πολλά, μου έμαθες την άνευ όρων αγάπη, τη φροντίδα, τα χάδια, τις αγκαλιές, το παιχνίδι.

Συγγνώμη που δεν έκανα όσα μπορούσα, συγγνώμη που σε άφηνα, Συγγνώμη που δεν ήμουν εκεί για σένα, συγγνώμη που δε σε προστάτευσα.

Συγγνώμη….

Είσαι και θα συνεχίσεις να είσαι στην καρδιά μου και στο μυαλό.

Καλό Ταξίδι Λιοντάρι μου.

Καλό ταξίδι Τζακ.

Υ.Γ.: Η μέρα έχεις 24 ώρες, να βρούμε χρόνο να αφιερώνουμε στα αγαπημένα μας πρόσωπα, να γελάμε και να περνάμε ποιοτικό χρόνο χωρίς καβγάδες, αλλά χαμόγελα, αγκαλιές και βόλτες. Κανείς δεν ξέρει πότε θα «φύγει», ας αδράξουμε τη στιγμή για να ζει αιώνια μέσα μας, στην καρδιά και στο μυαλό μας.

 

Το αφιερώνω σε όλους όσους έφυγαν Βιαστικά από κοντά μας.

Στον Στέλιο,

Στον Απόστολο, τη Λεβεντιά μου

Στο Αγαπημένο μου Λιοντάρι, τον Τζακ μου.

 

Αποστολία Ευρ. Χαρμάνη MA, MSc, PhD©

Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας- Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια,

Ειδική Παιδαγωγός

 

Δυστυχώς, υπάρχει ακόμα μεγάλη παρανόηση όσον αφορά στο θέμα της κατάθλιψης. Όταν κάποιος έχει διαγνωστεί με μείζονα κατάθλιψη, υπάρχει ένα συγκεκριμένο υπόβαθρο χημικής και νευρολογικής ανισορροπίας στον εγκέφαλό του. Όπως και άλλες πολλές ασθένειες ή χρόνιες παθήσεις, η κατάθλιψη χρειάζεται προσπάθεια για να θεραπευτεί και το άτομο πρέπει να βρει τρόπους να τη διαχειριστεί, όσο καλύτερα μπορεί. Αν έχετε ένα φίλο ή ένα μέλος της οικογένειας που αντιμετωπίζει πρόβλημα κατάθλιψης, χρειάζεται να είστε προσεκτικοί με το τι ακριβώς τους λέτε. Το σίγουρο είναι ότι η κατανόηση των συναισθημάτων ενός τέτοιου ατόμου αποτελεί μια δύσκολη υπόθεση.

10 πράγματα που καλύτερα να αποφεύγετε να αναφέρετε, αφού πολύ απλά, δεν βοηθούν.

1. Προσπάθησε να σκεφτείς θετικά

Η μείζονα κατάθλιψη δεν αποτελεί μόνο ένα ψυχολογικό πρόβλημα. Οι έρευνες υποδεικνύουν ότι ψυχικές διαταραχές όπως η κατάθλιψη, προκαλούνται από ηλεκτροχημικές ανισορροπίες στον εγκέφαλο. Ένα άτομο που υποφέρει από κατάθλιψη λοιπόν δεν μπορεί να ελέγξει το πώς νιώθει. Το να προσπαθεί να κάνει θετικές σκέψεις δεν πρόκειται να απομακρύνει το μαύρο σύννεφο της κατάθλιψης. Εναλλακτικά, πείτε του πόσο δύσκολο πρέπει να είναι, να μην μπορεί να νιώσει θετικά, ακόμα και αν το θέλει. Αναγνωρίζοντας την κατάθλιψη του φίλου σας, του δείχνετε ότι την παίρνετε στα σοβαρά.

2. Ξέρω πώς νιώθεις

Αν μιλάτε με κάποιον που περνά μια καταθλιπτική περίοδο στη ζωή του, αυτή η δήλωση θα ακουστεί σαν να τον/την πατρονάρετε. Το να νιώθει κάποιος μελαγχολία ως ένας υγιής άνθρωπος και το να πάσχει από μείζονα κατάθλιψη αποτελούν δύο τελείως διαφορετικά πράγματα. Η μείζονα κατάθλιψη δεν αναφέρεται απλά σε μια μικρή, σύντομη φάση· μπορεί ορισμένες φορές να διαρκέσει μήνες ή και χρόνια. Αντιθέτως, δηλώστε ότι συμπάσχετε και το κατανοείτε, καθώς κι εσείς έχετε περάσει τέτοιες καταστάσεις κάποιες φορές, κατά τις οποίες νιώθατε απαίσια και δεν μπορείτε καν να φανταστείτε πόσο δύσκολο πρέπει να είναι γι’ αυτόν/αυτή.

3. Εσύ φταις

Θα λέγατε σε κάποιον που έχει υψηλό πυρετό, ότι είναι δικό του λάθος; Το ίδιο ισχύει και με την κατάθλιψη. Αυτά τα άτομα δεν έχουν τον έλεγχο των συναισθημάτων τους και οι επιστήμονες τώρα ανακαλύπτουν ότι οι διαταραχές διάθεσης είναι ένα αποτέλεσμα γενετικής προδιάθεσης, αλλά και κοινωνικών παραγόντων. Αντί λοιπόν να κατηγορείτε ένα άτομο, πείτε του πόσο γενναίο θεωρείτε ότι είναι που συνεχίζει να παλεύει.

4. Γιατί δεν αλλάζεις τον τρόπο ζωής σου;

Μην προσπαθήσετε να κατηγορήσετε τον τρόπο ζωής του φίλου σας για την κατάσταση του. Αν και ο τρόπος ζωής μπορεί βεβαίως να επηρεάσει τη διάθεση του, ένα άτομο με κατάθλιψη μπορεί να νιώθει έτσι ασχέτως των εξωτερικών καταστάσεων. Μια συζήτηση για τις επιλογές της ζωής του μπορεί να είναι μια καλή ιδέα, όταν ο φίλος σας νιώσει καλύτερα. Ωστόσο, αν βρίσκεται σε καταθλιπτική κατάσταση, το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε είναι να προσφέρετε στήριξη. Μόλις νιώσει καλύτερα, τότε μπορείτε να μιλήσετε για τα βήματα που μπορεί και μπορείτε να πάρετε για την ενεργή αντιμετώπιση της κατάθλιψης με τον καλύτερο πιθανό τρόπο.

5. Θα περάσει

Ποτέ δεν είναι καλή ιδέα να πείτε σε κάποιον που εμφανίζει κατάθλιψη ότι τα πράγματα και οι δυσκολίες θα περάσουν. Η κατάθλιψη, επαναλαμβάνουμε, δεν είναι μια φάση· είναι μια ιατρική πάθηση που πρέπει να διαχειριστεί κάποιος με κουράγιο. Ακόμα και αν δεν είστε σίγουροι ότι ο φίλος σας έχει μείζονα κατάθλιψη, μιλήστε του για την πιθανή επίσκεψη σε έναν ειδικό, πείτε του ότι θα είστε δίπλα του και ενθαρρύνετε τον να φανεί γενναίος.

6. Η κατάθλιψη είναι καλύτερη από…

Δε βιώνουν όλοι με τον ίδιο τρόπο μια δεδομένη κατάσταση. Μπορεί να βρείτε παρηγοριά στο γεγονός ότι η δική σας συγκεκριμένη κατάσταση είναι καλύτερη από μια άλλη που γνωρίζετε ότι κάποιος περνά. Αλλά όταν αναφέρετε σε ένα καταθλιπτικό άτομο ότι η ιατρική του πάθηση είναι καλύτερη από άλλα προβλήματα από τα οποία υποφέρουν άλλοι άνθρωποι, ουσιαστικά αυτό που καταφέρνετε είναι να κάνετε το άτομο που έχετε απέναντι σας να νιώθει ότι η ασθένεια του είναι φανταστική, ότι δεν υπάρχει στην πραγματικότητα. Αντί λοιπόν γι’ αυτό, εκφράστε ανησυχία και πείτε του ότι καταλαβαίνετε ότι μπορεί να είναι δύσκολο για αυτόν που το περνά.

7. Έχεις δοκιμάσει τη γυμναστική;

Ναι, η άσκηση απελευθερώνει ενδορφίνες, οι οποίες μας κάνουν να νιώθουμε όμορφα, αλλά σίγουρα δεν αποτελεί και λύση για την κατάθλιψη. Η γυμναστική αποτελεί έναν υπέροχο τρόπο να διατηρήσουμε την υγεία μας, αλλά δεν είναι θεραπεία για μια προϋπάρχουσα ιατρική πάθηση. Η κατάθλιψη χρειάζεται ιατρική φροντίδα και περιλαμβάνει ψυχοθεραπεία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, φαρμακευτική αγωγή. Αντί να προτείνετε επομένως την άσκηση ως λύση, προσκαλέστε τον φίλο σας να σας συνοδεύσει σε μια βόλτα ή στο καθημερινό σας τρέξιμο.

8. Ανησυχείς για το τίποτα

Οι άνθρωποι που πάσχουν από κατάθλιψη ταλαντεύονται στα άκρα όσον αφορά στα συναισθήματα. Όταν τους λέτε ότι τα προβλήματα τους δεν είναι αρκετά σημαντικά, μπορεί να νιώθουν παραγκωνισμένοι, κάτι που μόνο να επιδεινώσει μπορεί την κατάσταση. Αν και μπορεί να θεωρείτε ότι τα προβλήματα κάποιου δεν είναι τόσο σοβαρά, αυτό το γεγονός δεν πρόκειται να αλλάξει το πώς εκείνο το άτομο νιώθει. Αντιθέτως, βεβαιώστε το ότι καταλαβαίνετε και ότι θα είστε ένας μη-επικριτικός ακροατής, σε περίπτωση που θέλει να σας μιλήσει.

9. Να είσαι ευγνώμων

Ένα άτομο που αντιμετωπίζει κατάθλιψη δεν νιώθει απλά αδιάθετο· έχει να παλέψει με μια ασθένεια που επηρεάζει το πώς νιώθει και βιώνει τη ζωή σε όλες της τις εκφάνσεις. Αν και η ευγνωμοσύνη αποτελεί έναν σπουδαίο τρόπο ανάπτυξης μιας θετικής ματιάς, ένα τέτοιο άτομο δεν είναι καταθλιπτικό, επειδή δεν νιώθει ευγνώμον. Επιδείξτε ενσυναίσθηση στον φίλο σας, λέγοντας του πόσο απαίσιο πρέπει να είναι να μην μπορεί να έχει έλεγχο πάνω στα συναισθήματα του. προσφέρετε στήριξη με οποιονδήποτε τρόπο μπορείτε.

10. Κανείς δεν είπε ότι η ζωή είναι εύκολη

Όταν κάνετε αυτή τη διαπίστωση, υπονοείτε ότι ο φίλος σας, που υποφέρει, έχει πλήρη έλεγχο του τι συμβαίνει στον εγκέφαλο του. Ο φίλος σας μάλλον θα έχει επαναλάβει πολλές φορές στο μυαλό του την ίδια φράση, και όταν το κάνετε κι εσείς, τον βυθίζετε σε ένα αρνητικό γαϊτανάκι σκέψεων. Αντί γι’ αυτό, πείτε του ότι η ζωή μπορεί να αποδειχθεί ιδιαιτέρως σκληρή, αλλά εσείς είστε εκεί για να βοηθήσετε, σε περίπτωση που το χρειαστεί.

 

Πηγή  

Δευτέρα, 20 Νοεμβρίου 2017 16:50

Θυμάμαι, αλλά δε φοβάμαι πια

Written by

 

Να γιατί πήρα ανθοϊάματα. ...ένας απ’ τους λόγους.

 

Αγαπημένε μου γονιέ, Θυμάσαι;
Κάθε φορά που θύμωνα μου έλεγες να σωπαίνω.
Κάθε φορά που θύμωνα μου έλεγες ότι αυτό δεν είναι δείγμα σεβασμού στο πρόσωπό σου.

Κάθε φορά που θύμωνα μου έλεγες να δώσω τόπο στην οργή.

Κάθε φορά που θύμωνα εσύ θύμωνες περισσότερο για να καλύψεις το θυμό μου.

Κάθε φορά που θύμωνα με έβαζες τιμωρία που τόλμησα να υψώσω τη φωνή μου.

Κάθε φορά που θύμωνα "έκλεινες τα αυτιά σου" γιατί δεν άντεχες το θυμό μου.

Θυμάσαι;
Όλες τις φορές που το συναίσθημα αυτό δεν είχε κανένα μέλλον να εκφραστεί και κυρίως να ακουστεί γιατί ήταν τόσο ενοχοποιημένο.
Όλες τις φορές που εσύ από τη θέση του γονιού είχες αυτό το δικαίωμα, αλλά εγώ από τη θέση του παιδιού όχι.
Όλες τις φορές που με δίδασκες για το πόσο "κακό" συναίσθημα είναι ο θυμός.

Εγώ πάντως θυμάμαι...
Πώς μπορώ άλλωστε να ξεχάσω όταν πια ο θυμός μου έχει εσωτερικευθεί τόσο πολύ που, αν τολμήσει να ξεμυτίσει, ξυπνάνε όλες εκείνες οι προσπάθειες για καλή διαγωγή και καλή συμπεριφορά.

Γιατί, έστω και αργά, κατάλαβα ότι δεν υπάρχει πιο χρήσιμο συναίσθημα από το θυμό, αρκεί να του επιτρέπεται να εκφράζεται, να επικοινωνείται χωρίς φόβο και ενοχές, ώστε να μην γιγαντώνεται, να μην στρέφεται κατά του εαυτού και να μην εκφράζεται καταστροφικά ως μια απέλπιδα προσπάθεια να "ακουστεί".

Θυμάμαι και ξέρεις κάτι αγαπημένε μου γονιέ;
δε φοβάμαι πια να θυμώσω,
δε φοβάμαι να εκφράσω την ενόχλησή μου,
δε φοβάμαι να συγκρουστώ και να έρθω σε ρήξη, προκειμένου να υπερασπιστώ τον εαυτό
μου, τα θέλω μου, να θέσω τα όρια μου ή και γιατί όχι προκειμένου να αλλάξω τα κακώς κείμενα της ζωής μου.

Θυμάμαι, αλλά δε φοβάμαι πια

Πηγή: https://www.facebook.com/FlowerRemediesAll/

 

 

ΔΕΙΤΕ επίσης το κανάλι μας και τα σχετικά βίντεο που έχουμε ετοιμάσει και μπορεί να σας φανούν χρήσιμα.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Για οποιαδήποτε περαιτέρω πληροφορία ή διευκρίνιση επικοινωνήστε μαζί μας καθημερινά στο 2414003141 ή στο 6970420110

 

Για να λαμβάνεται τακτικά τα νέα μας, κάνετε την εγγραφή εδώ 

 

 

 

 

 

Μιά φορά και έναν καιρό ήταν ένα μέρος όπου όλοι οι άνθρωποι  ήταν χαρούμενοι, ενωμένοι, μονιασμένοι, γεμάτοι, «χορτασμένοι» όχι «Φουσκωμένοι», μαζί τους ζούσε η Αυτογνωσία, στο χωριό αυτό.

Μαζί με τους ανθρώπους κατοικούσαν η Εμπιστοσύνη, η Επιείκεια, η Υποστήριξη, η Συμπόνια, η Αποδοχή, η Αλήθεια, η Γενναιοδωρία, η Αθωότητα, η Ωριμότητα, η Παιδεία, οι Αναμνήσεις, οι Εμπειρίες, το Παρελθόν, η Γνώση και η Χαρά.

Όλοι ζούσαν αρμονικά μεταξύ τους, επικρατούσε η Μαγεία.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Αν σου έλεγε κάποιος πώς μπορείς να ζεις σε αυτό το μέρος του παραμυθιού, αν σου ελεγε κάποιος πως μπορείς να βρεις τις λύσεις που ψάχνεις, πως μπορείς να μάθεις  τις αιτίες για όσα σου συνέβησαν και όσα σου συμβαίνουν, και σου άφησαν τα σημάδια τους.

Με μια απλή λέξη: να μάθεις ΕΣΕΝΑ!

v    Τι θα επέλεγες;

v    Θα το τολμούσες;

v    Θα χαιρόσουν;

v    Θα φοβόσουν;

v    Θα το έκανες το βήμα;

 

Βέβαια πριν ξεκινησεις, οφείλω να σου πω και οφείλεις να ξέρεις, πως αφου θα επιλέξεις να κάνεις το βήμα προς το χωριό του «παραμυθιού», θα Αλλάξει η ζωή σου, θα πας σε άλλη...Γη, θα ταρακουνηθείς, θα πονέσεις, θα κλάψεις, θα θυμώσεις, θα γελάσεις, θα αγαπήσεις και θα αγαπηθείς, θα δεις με άλλα μάτια τον κόσμο, εσένα, τους δικούς σου ανθρώπους, θα γεμίσεις με Χρυσόσκονη, θα γνωρίσεις τη Μαγεία της στιγμής, του παρόντος, τη Μαγεία να ζεις το Τώρα, χώρις να κοιτάς το Μέλλον αλλά ούτε να σκέφτεσαι το Παρελθόν.

Ο δρόμος δεν είναι ευκολος, έχεις να αντιμετώπίσεις πολλά εμπόδια, πολλά διλήμματα, πολλές αναβολές, πολλές παλινδρομήσεις, πολλές «σειρήνες», αλλά και πολλή ώθηση και εσωτερική πίεση για να συνεχίσεις να πορεύεσαι και να φτάσεις εκεί που θέλεις.

 

v     Πως θα συμβεί αυτό;

v     Πως θα το πετύχω;

 

Μαγικά, τόσο «απλά» και τόσο «πολύπλοκα»!

 

Το κύριο συστατικό και το πρώτο βήμα είναι να θέλεις να μάθεις εσένα, να γνωρίσεις όλα τα κομμάτια σου, και τα «καλά» και τα «άσχημα».

Να αγαπήσεις με το μυαλό και την καρδιά σου ΕΣΕΝΑ. Να αφήσεις να γνωριστούν η λογική σου και τα συναισθήματα σου.

 

«Κοίτα, σκέψου, νιώσε και ζήσε αδιάκοπα... και θα δεις να γεννιέται μέσα σου, σιγά σιγά, αυτή η συνεχής συνειδητοποίηση του εαυτού σου και όσων σε αφορούν. Κι όταν θα είσαι πλήρως και απολύτωςενσυνείδητος, τότε θα βγεις αβίαστα απο το παρελθόν και απο το μέλλον, και θα Αγκυροβολήσεις στο Παρόν.

Και θα καταλάβεις ότι η ΑΠΟΔΟΧΗ είναι, τελικά, ένας χώρος ελευθερίας που κατοικείται μόνο απο όσους έχουν καταργήσει την έννοια του κατεπείγοντος.»  (απόσπασμα από το βιβλίο του Χόρχε Μπουκάϊ, «Από την άγνοια στη σοφία, το ταξίδι της Σιμρίτι», opera animus)

 

Ένα μαγευτικό μέσο  για την άλλη.. Γη είναι η ψυχοθεραπεία, τόσο η ατομική όσο και η ομαδική, δεν είναι το μοναδικό μέσο, αλλά  είναι το πιο ασφαλή, συντροφικό, μοναδικό όπως άλλωστε είσαι και εσυ.

 

Δεν είμαι δειλός, αλλά Τολμηρός, γιατί δε Φοβάμαι να με Γνωρίσω και να με Δω.!

 

Σήμερα θα ταξιδέψουμε μέσω των ομαδικών Συστημικών Αναπαραστάσεων του Hellinger & της κας Κονταξή Έφης

 

Η ομάδα ενώνει τους ανθρώπους, τους φέρνει σε επαφή, πιο κοντά. Άνθρωποι άγνωστοι, γεμάτοι με μια ιστορία, με μια διαδρομή, γεμάτοι φορτία ίσως γνώριμα κάποιες φορές άλλες πάλι διαφορετικά. Το κοινό σημείο είναι ένα, η Επαφή, η Ένωση μεταξύ τους και ένα δέσιμο που δίνει ζωή, δίνει Πνοή! Δίνει ΖΩΗ, ΑΝΑΣΑ.

 

Η συστημική αναπαράσταση είναι θεραπευτική, είναι μια ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ θεραπεία ψυχής, συστημάτων (οικογενειακών, ατομικών κτλ), ενέργειας, ΑΛΛΑ ΚΑΙ του ίδιου του ατόμου.

 «Θεραπεύει» χωρίς να ΤΟ ζητήσεις, αρκεί να είσαι ανοιχτός/η να δεχτείς «το Δώρο», δεν χρειάζεται να ξέρεις απο πριν τι είναι αυτό που θα πάρεις, όπως το μικρό παιδί ανυπομονεί στη λέξη Δώρο, χωρις να το νοιάζει τι είναι αρκεί και μόνο ότι θα λάβει κάτι που μέχρι πριν δεν είχε και θα παίξει, θα το αξιοποιήσει.

Μόνο με δώρα φεύγεις απο ένα ομαδικό συστημικό εργαστήρι, και Πάντα τα δώρα που σου δίνει είναι τα πολυτιμότερα και όσα έχεις ανάγκη και χρειάζεσαι, δεν είναι αναγκαίο να το ξέρεις το μόνο που είναι αναγκαίο είναι να Εμπιστευτείς, ή αν έχεις καποια δυσκολία, κανένα πρόβλημα είναι φυσιολογικό να αντιστέκεσαι.

Απλά Άνοιξε την Αγκαλιά της Καρδιάς σου και δέξου ό,τι  έρχεται και ό,τι θα έρθει.

 Απλά κάν΄το & ΘΑ ΔΕΙΣ! J

 

 

 

Αποστολία Ευρ. Χαρμάνη MA, MSc, PhD©

Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας- Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια,

Ειδική Παιδαγωγός

 

Εντελέχεια

Το Εντελέχεια είναι ένας «πολυχώρος» με κατεύθυνση προς την απόκτηση ποιότητας ζωής, ψυχικής ανάτασης, σωματικής υγείας και ευεξίας και προς την ανάπτυξη υγιών διαπροσωπικών σχέσεων, επαφής, αυτογνωσίας.

Τι νέο υπάρχει

16 Ιουλίου 2019

Newsletter

Οι δράσεις μας και οι υπηρεσίες μας θα ανανεώνονται και θα εμπλουτίζονται. Θα χαρούμε να μείνετε κοντά μας!