Displaying items by tag: συμπτώματα

 

Η σχιζοφρένεια είναι μία από τις πρώτες επίσημα καταγεγραμμένες ψυχικές διαταραχές. Καταγράφηκε για πρώτη φορά από τον Μπρόιερ στις αρχές του 20ου αιώνα και βασικός της πυρήνας είναι η περιγραφή ενός ευρέους φάσματος συμπεριφορών και γνωστικών συμπτωμάτων που σχετίζονται κυρίως με αποκλίνουσες σκέψεις και παραισθητικές αντιλήψεις που δεν βασίζονται στην πραγματικότητα. Η επίσημη περιγραφή της σχιζοφρένειας από το DSM-IV και DSM-αναφέρουν  ως βασικά συμπτώματα.[1] :

·         Παραισθήσεις (οπτικές/ακουστικές κ.α.)

·         Ψευδαισθήσεις (οπτικές/ακουστικές κ.α.)

·         Αποδιοργανωμένη ομιλία (ασύντακτες προτάσεις/ιδέες, φυγή ιδεών κ.α.)

·         Αποδιοργανωμένη και κατατονική συμπεριφορά

·         Αρνητικά συμπτώματα (έλλειψη αναμενόμενων βασικών συμπεριφορών π.χ. αλαλία, ακινησία, συναισθηματική απάθεια κ.α.)

 

Όπως βλέπουμε η σχιζοφρένεια είναι μια πολυσυμπτωματική ψυχική διαταραχή η οποία μπορεί να εκδηλωθεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους και με διαφορετικό συνδυασμό συμπτωμάτων. Ήδη το DSM αναφέρει ότι για την διάγνωση της σχιζοφρένειας απαιτείται η παρουσία δύο εκ των άνω συμπτωμάτων ή ακόμη και ενός εφόσον οι παραισθήσεις και ψευδαισθήσεις είναι σε πολύ έντονο βαθμό. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι κάποιος μπορεί να έχει μπροστά του δύο ασθενείς που έχουν διαγνωσθεί ως σχιζοφρενείς αλλά να παρουσιάζουν εντελώς διαφορετική κλινική εικόνα.

Αυτό το ευρύ φάσμα συμπτωμάτων και κλινικών εικόνων της σχιζοφρένειας έχει οδηγήσει ένα μέρος της επιστημονικής κοινότητας σε αμφισβήτηση της ενιαίας διάγνωσης για όλους τους ασθενείς. Εφόσον ένας ασθενής έχει διαφορετικά κλινικά συμπτώματα σε σχέση με έναν άλλο, πως γίνεται να έχουν την ίδια διαταραχή; Αυτοί που αμφισβητούν τόσο την εγκυρότητα όσο και τη χρησιμότητα της διάγνωσης της σχιζοφρένειας, μιλούν ήδη για την αναγκαιότητα να εγκαταλειφθεί η αντίληψη και η παρούσα περιγραφή του όρου και να αντικατασταθεί από μια πιο γενική κλινική κατηγορία του «φάσματος της ψύχωσης», η οποία θα περιλαμβάνει και την παρούσα συμπτωματολογία της σχιζοφρένειας μεταξύ άλλων[2][3] .

Η συγκεκριμένη πρόταση που ακούγεται όλο και πιο συχνά στους επιστημονικούς κύκλους δεν σκοπεύει απλά σε μια αλλαγή της ονομασίας της διαταραχής από «σχιζοφρένεια» σε «διαταραχή του φάσματος της ψύχωσης», αλλά σε μια αλλαγή στη γενικότερη θεώρηση των ψυχωσικών διαταραχών, που σκοπό έχει να περιγράψει ένα σύνολο αποκλίνουσων συμπεριφορών με πολλαπλά κλινικά στοιχεία. Η σχιζοφρένεια γίνεται αντιληπτή από το ευρύ κοινό ως μια συγκεκριμένη πάθηση και μάλιστα η οποία δεν θεραπεύεται, με αποτέλεσμα το στιγματισμό των ασθενών. Εάν όμως παύσουμε να μιλάμε για σχιζοφρένεια, αλλά για μια διαταραχή μέσα στο ευρύτερο φάσμα των ψυχώσεων (όπως ακριβώς γίνεται πλέον με τις διαταραχές του φάσματος του αυτισμού), αυτόματα η αντιμετώπισή της θα πάψει να είναι ενιαία, αλλά αντίθετα θα γίνει πιο εξατομικευμένη, μιας και ο κάθε ασθενής αντιμετωπίζει διαφορετικές δυσκολίες μέσα στα άκρα του φάσματος της ψύχωσης.

Πέραν της αλλαγής στα θεραπευτικά πλαίσια, μια νέα θεώρηση της σχιζοφρένειας όπως περιγράφηκε πιο πάνω, κρίνεται αναγκαία από κάποιους κλινικούς νευροψυχολόγους καθώς σε πολλές περιπτώσεις ατόμων που λαμβάνουν τη διάγνωση της σχιζοφρένειας παρατηρείται διαφορετική αιτιολογία για την ανάπτυξη των συμπτωμάτων. Για παράδειγμα, πολλά από τα συμπτώματα της σχιζοφρένειας παρουσιάζουν θετική συσχέτιση με την μόλυνση από το Toxoplasma gondii το οποίο μεταδίδεται από τις γάτες στον άνθρωπο[4] , την τραυματική παιδική ηλικία[5], τη χρήση κάνναβης[6] αλλά και τη λοίμωξη του νευρολογικού συστήματος κατά την παιδική ηλικία[7] . Επιπλέον, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η συμπτωματολογία της σχιζοφρένειας έχει ήδη βρεθεί να έχει συγκεκριμένες βιολογικές βάσεις και μάλιστα να σχετίζεται με γονιδιακές ανωμαλίες[8] .

Φυσικά κανένας δεν ισχυρίζεται ότι η διάγνωση της σχιζοφρένειας δεν έχει αξία. Γενικότερα οι διαγνώσεις χρησιμεύουν ως κοινή γλώσσα επικοινωνίας μεταξύ των επιστημόνων και πολλών επιστημονικών κλάδων, βοηθούν στην ευκολότερη πρόσβαση σε θεραπευτικές επιλογές, αλλά και σε πολλές περιπτώσεις μπορούν να επιτρέψουν στο άτομο και τον περίγυρό τους να αναζητήσουν πιο εξειδικευμένη βοήθεια. Αυτό το οποίο όμως γίνεται σταδιακά όλο και πιο ξεκάθαρο είναι ότι υπάρχει ένα κενό στην διάγνωση της συγκεκριμένης ψυχικής διαταραχής το οποίο πρέπει να οδηγήσει σε μια πιο ακριβή περιγραφή του συνόλου της συμπτωματολογίας και κατ’ επέκταση σε πιο στοχευμένες και εξατομικευμένες παρεμβάσεις, ανάλογα με το είδος, την ένταση και την αιτιολογία των εκάστοτε συμπτωμάτων.

 

Δημήτρης Αγοραστός, Ψυχολόγος 

 

Περισσότερες Πληροφορίες / Βιβλιογραφία

1.      Tandon, R., et al., Definition and description of schizophrenia in the DSM-5, Schizophr. Res. (2013), http://dx.doi.org/10.1016/j.schres.2013.05.028

2.      Guloksuz, S., & Os, J. V. (2017). The slow death of the concept of schizophrenia and the painful birth of the psychosis spectrum. Psychological Medicine, 1-16. doi:10.1017/s0033291717001775

3.      Murray, R. M. (2016). Mistakes I Have Made in My Research Career. Schizophrenia Bulletindoi:10.1093/schbul/sbw165

4.      Torrey, E. F. (2000). Familial and genetic mechanisms in schizophrenia. Brain Research Reviews, 31(2-3), 113-117. doi:10.1016/s0165-0173(99)00028-4

5.      Varese, F., Smeets, F., Drukker, M., Lieverse, R., Lataster, T., Viechtbauer, W., . . . Bentall, R. P. (2012). Childhood Adversities Increase the Risk of Psychosis: A Meta-analysis of Patient-Control, Prospective- and Cross-sectional Cohort Studies. Schizophrenia Bulletin, 38(4), 661-671. doi:10.1093/schbul/sbs050

6.      Gage, S. H., Hickman, M., & Zammit, S. (2016). Association Between Cannabis and Psychosis: Epidemiologic Evidence. Biological Psychiatry, 79(7), 549-556. doi:10.1016/j.biopsych.2015.08.001

7.      Khandaker, G. M., Zimbron, J., Dalman, C., Lewis, G., & Jones, P. B. (2012). Childhood infection and adult schizophrenia: A meta-analysis of population-based studies. Schizophrenia Research, 139(1-3), 161-168. doi:10.1016/j.schres.2012.05.023

 

8.      Chow, E., Weksberg, R., & Bassett, A. (2003). Impulsivity and aggression in 22Q11 deletion syndrome and schizophrenia. Schizophrenia Research, 60(1), 79. doi:10.1016/s0920-9964(03)80621-7

 

 Πηγή: psychologein.dagorastos.net

Published in Ευεξία

 

Πάσχουμε οι Έλληνες από κατάθλιψη και γιατί προσφεύγουμε στη φαρμακολογία;

 

Τα εντυπωσιακά νούμερα των στατιστικών προσφέρουν μια ηδονή σε αυτούς που τα διαβάζουν. Εντυπωσιάζουν, ακόμη και εάν είναι ενδεικτικά μιας καθ' όλα αρνητικής κατάστασης που χαρακτηρίζει μια κοινωνία, πόσο μάλιστα εάν αφορούν τη ψυχική μας υγεία. Τα χρόνια της κρίσης η κατάθλιψη και άλλες ψυχικές νόσοι αυξήθηκαν. Αυτό είναι μια διαπίστωση; Ή μια φήμη που την έχουμε πιστέψει όλοι μας; Το ακούμε από τον φίλο, τον συγγενή, τον γείτονα. Ίσως να το λέμε και εμείς. «Είμαι πολύ αγχωμένος», «δεν μπορώ να χαρώ με τίποτα» και άλλα συναφή. Επίσης, εκτός από την εξοικείωση με ψυχιατρικούς όρους, μάθαμε να μιλάμε και σαν φαρμακοποιοί. Νέες λέξεις όπως Ladose, Xanax, εντάχθηκαν στο καθημερινό μας λεξιλόγιο. Ακόμη και η γιαγιά στην επαρχία μπορεί να μιλήσει άνετα με όρους φαρμακολογίας, ενίοτε να κάνει και διαγνώσεις.

Όμως, τι πραγματικά συμβαίνει στην Ελλάδα; Πράγματι η πλειονότητα του πληθυσμού υποφέρει από κατάθλιψη και άλλες αγχώδεις διαταραχές; Από πού προκύπτει αυτό; Πόσο σοβαρά είναι τα πράγματα και πόσο εύκολα προσφεύγουμε στη φαρμακολογία;

Μια ζοφερή εικόνα μας δίνει ο κ. Νικόλαος Θωμαΐδης, ο επικεφαλής του τμήματος Αναλυτικής Χημείας του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και επικεφαλής της επιδημιολογικής έρευνας η οποία κατέγραψε, βάσει των ευρημάτων στα λύματα της Αθήνας που καταλήγουν στην Ψυττάλεια, μια μεγάλη αύξηση ψυχοφαρμάκων και άλλων παράνομων ουσιών. Επί πέντε χρόνια, από το 2010 έως το 2015, εφάρμοσε μια μεθοδολογία που ονομάζεται «sewage epidemiology» δηλαδή επιδημιολογία λυμάτων προκειμένου καταγράψει την ποσότητα που οι πολίτες κατανάλωσαν σε φάρμακα και ναρκωτικά. Η έρευνα δημοσιεύθηκε το 2016 και τα ευρήματα ήταν εντυπωσιακά. Οι δειγματοληψίες ήταν σταθερές μια εβδομάδα κάθε μήνα επί πέντε συνεχή χρόνια.

Εκτός από τη δραματική αύξηση των ναρκωτικών ουσιών, καταγράφηκε και αύξηση στη χρήση ψυχοφαρμάκων. 

Ειδικότερα, υπήρξε μια αύξηση κατά 35 φορές στα αντιψυχωσικά, κατά 19 φορές στις ηρεμιστικές ουσίες βενζοδιαζεπίνες και κατά 11 φορές στα αντικαταθλιπτικά. Στα αντικαταθλιπτικά, μεγάλη αύξηση έχει η ουσία citalopram, με 5150 αρχικά δόσεις το 2010 και 116.416 δόσεις το 2014, αυξημένη κατά 22 φορές. Ταυτόχρονα, ένα άλλο συστατικό, η οξαζεπάμη αυξήθηκε από 9400 δόσεις το 2010 σε 200.004 δόσεις, δηλαδή μια αύξηση κατά 23 φορές πάνω.

Τα δείγματα ήταν μόνο από την Αττική, αλλά τα αποτελέσματα είναι ενδεικτικά δεδομένου ότι εδώ ζει το 40% του πληθυσμού της χώρας.

Αυτές οι αυξήσεις, όπως επισημαίνει ο ίδιος, συμπίπτουν με τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης, όπως τη μείωση του βιοτικού επιπέδου και την ανεργία. Προσθέτει δε πως η συλλογή δειγμάτων συνεχίζεται και από τα μέχρι τώρα στοιχεία εξακολουθούν να καταγράφονται μεγάλα ποσοστά κατανάλωσης ψυχοφαρμάκων, όμως με μια σταθεροποιητικά τάση.

 

Tι συμβαίνει με την καταγραφή και τα επίσημα στοιχεία για την κατανάλωση ψυχοφαρμάκων;

Στο ερώτημά μας για το εάν υπήρξε αντίδραση από το αρμόδιο Υπουργείο απάντησε στη HuffPost Greece, πως παρότι επρόκειτο για ένα πρόγραμμα αριστείας το υπουργείο δεν αντέδρασε στα ευρήματα, εκτός από την εθνική συντονίστρια για τα ναρκωτικά. Επιπλέον τόνισε πως αν και ζήτησε στοιχεία από τον ΕΟΠΥΥ για την κατανάλωση ψυχοφαρμάκων προκειμένου να συγκρίνουν τα στοιχεία, ο Οργανισμός δεν τα έδωσε, ενώ εκφράζει την βεβαιότητα πως εάν είχε τα στοιχεία του ΕΟΠΥΥ, τα αποτελέσματα θα αναθεωρούνταν προς τα πάνω.

Η HuffPost Greece στην επικοινωνία που είχε με διάφορους φορείς άκουσε επανειλημμένα την άρνηση του ΕΟΠΥΥ να δώσει τα συγκεκριμένα στοιχεία. Σε αντίστοιχο αίτημα που εστάλη και από τον γράφοντα, ο ΕΟΠΥΥ, μέχρι και την ώρα που γραφόταν αυτό το κείμενο, δεν είχε απαντήσει αλλά δεσμεύτηκε να αποστείλει τα σχετικά στοιχεία.

«Δεν υπάρχουν επιδημιολογικές μελέτες και ουσιαστική καταγραφή» δηλώνει στη HuffPost Greece ο κ. Απόστολος Βούρδας, παιδοψυχίατρος, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος του Βασιλικού Κολλεγίου των Ψυχιάτρων του Ηνωμένου Βασιλείου και Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Ψυχιατροδικαστικής Εταιρείας .

Ο ίδιος μεταφέρει την αίσθηση που του περιγράφουν συνάδελφοι του από τον δημόσιο τομέα, όπου υπάρχει έλλειψη προσωπικού και υποστελέχωση, με αποτέλεσμα να πάσχουν οι υπηρεσίες την ώρα που πολλοί συνάνθρωποί μας αντιμετωπίζουν προβλήματα.

Αντίστοιχα και ο κ. Θωμαΐδης περιγράφει τις δύσκολες συνθήκες στην έρευνα που αντιμετωπίζουν στο Πανεπιστήμιο, λέγοντας πως οι περικοπές, η αποχώρηση μεγάλου μέρους του προσωπικού λόγω συνταξιοδότησης και η μη αναπλήρωσή του είχα ως αποτέλεσμα μια δραματική και βίαιη μείωση του επιπέδου εργασίας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι εναπομείναντες εργαζόμενοι να υφίστανται μια αφόρητη πίεση με επιπτώσεις στην υγεία τους.

«Αποκτούμε υπέρταση, άσθμα» λέει και τονίζει πως αυτό που συνέβη σε αυτή την μικροκλίμακα, είναι κάτι αντίστοιχο με αυτό που συμβαίνει σε όλη την κοινωνία με την αλλαγή των εργασιακών συνθηκών. «Ο καθένας το εκδηλώνει με διάφορες ασθένειες και αυτό αποτυπώνεται και στην αύξηση των φαρμάκων που καταναλώνονται».

Αξίζει να σημειωθεί ότι στα δείγματα που λήφθηκαν από τα λύματα στην Ψυτάλλεια καταγράφηκε αύξηση στην χρήση αντιυπερτασικών κατά 11 φορές, ενώ η χρήση φαρμάκων κατά του έλκους υπερδιπλασιάστηκε.

 

«Είναι η αίσθηση του αδιεξόδου και του αβοήθητου, ότι δηλαδή δεν έχω βοήθεια, δεν υπάρχει ελπίδα και το δεύτερο αφορά στην διαταραχή της κοινωνικής συνοχής. Αυτά τα δύο είναι πιο σημαντικά από τη μείωση του εισοδήματος»

 

Από την πλευρά του ο κ. Βούρδας, παραδέχεται ότι η ελληνική κοινωνία αγωνιά και ότι πράγματι υπάρχουν ζητήματα που αφορούν την ψυχική υγεία του πληθυσμού. Γνωρίζουμε, σχολιάζει, από διεθνείς επιδημιολογικές μελέτες πως δύσκολες κοινωνικοοικονομικές καταστάσεις οδηγούν σε καταθλίψεις και άλλες διαταραχές της συμπεριφοράς. Τέτοια φαινόμενα σχεδόν διπλασιάζονται σε περιόδους κρίσης.

«Υπάρχουν πολλοί μετανάστες με παιδιά που έχουν ανάγκες, και το αναφέρω καθώς είναι ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού. Επίσης υπάρχει και ο γηγενής πληθυσμός που βρίσκεται αντιμέτωπος με αδιέξοδα που έχουν προκύψει εξαιτίας της οικονομικής κρίσης» λέει και διευκρινίζει, πως για τους Έλληνες οι δυσκολίες έχουν αυξηθεί και φαίνεται μέσα στην οικογένεια με διάφορους τρόπους. Για παράδειγμα μπορεί το εισόδημα να έχει μειωθεί, καθώς ένας από τους δύο γονείς να έχει χάσει τη δουλειά του ή ένα παιδί από εκεί που πήγαινε στο ιδιωτικό σχολείο, να βρεθεί στο δημόσιο. Άλλοι έχουν χάσει τα σπίτια τους.


Γιατί το ρήγμα στη κοινωνική συνοχή ευθύνεται για τα ψυχολογικά προβλήματα περισσότερο από το οικονομικό ζήτημα

Υπάρχουν δυσκολίες, παραδέχεται ο κ. Βούρλας και υπογραμμίζει πως υπάρχουν δύο παράγοντες που συνδέονται περισσότερο με τα ψυχολογικά προβλήματα και την κατάθλιψη και δεν είναι το οικονομικό ζήτημα αυτό που κυριαρχεί.

«Είναι η αίσθηση του αδιεξόδου και του αβοήθητου, ότι δηλαδή δεν έχω βοήθεια, δεν υπάρχει ελπίδα και το δεύτερο αφορά στην διαταραχή της κοινωνικής συνοχής. Αυτά τα δύο είναι πιο σημαντικά από τη μείωση του εισοδήματος. Στην Ελλάδα παλαιότερα ήταν πολύ δύσκολα τα πράγματα και δεν είχαμε αυτά τα ψυχολογικά προβλήματα».

Στο ερώτημα πως εννοεί την κοινωνική συνοχή, απαντά πως κάποτε υπήρχε η αίσθηση ότι όλοι ανήκουμε σε μια ομάδα, σ' ένα σύνολο και όλοι μαζί θα τα καταφέρουμε.

Αναπόφευκτα κάνω την παρατήρηση πως η διαστροφή αυτής της ιδέας προϋπήρξε της οικονομικής κρίσης, προκλήθηκε την εποχή της ευμάρειας όπου κυριάρχησε ένα ατομικιστικό και ηδονιστικό μοντέλο.

«Αυτή η κοινωνική συνοχή σε επίπεδο γειτονιάς, δήμου, σταδιακά περιορίστηκε, είμαστε αρκετά εγωιστές ως χαρακτήρες στην Ελλάδα» αναφέρει και προσθέτει: «Επιπλέον όταν ο μπαμπάς, η μαμά, ή οι παππούδες ασχολούνται αρκετά με τα οικονομικά και όταν λείπουν και πολλές ώρες από το σπίτι, αναπόφευκτα μειώνεται ο ποιοτικός χρόνος και η συνοχή της οικογένειας. Αυτό που έχει φανεί ότι είναι παράγοντας κινδύνου για δυσκολίες στα παιδιά, είτε σε επίπεδο συναισθήματος, είτε διαγωγής, είναι η έλλειψη ποιοτικού χρόνου και επικοινωνίας. Δεν αρκεί να είσαι δίπλα στο παιδί, αλλά να συμμετέχεις σε μια διάδραση ποιοτική και ουσιαστική».

Ωστόσο, αδιαμφισβήτητα, η καθημερινή πίεση είναι μεγάλη και η δυσκολία διαχείρισης της καθημερινότητας εξαιρετικά δύσκολη. Από τα συμφραζόμενα δεν υπάρχει αμφιβολία ότι περισσότεροι άνθρωποι απ' ότι στο παρελθόν έχουν εμφανίσει κατάθλιψη ή είναι υποψιασμένοι αναφορικά με τα συμπτώματα της κατάθλιψης. Παράλληλα, έχουν προκύψει και νέοι όροι όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, της οποίας αν διαβάσει κανείς τα συμπτώματα θεωρεί ότι πάσχει από αυτή. Άλλωστε σ' ένα αστικό περιβάλλον, όπως αυτό έχει δημιουργηθεί, το άγχος είναι μέρος της ζωής μας. Άρα τι γίνεται σε αυτή την περίπτωση; Εάν δεν επισκεφθεί κανείς τον ειδικό, λόγω του ότι κοστίζει, ή επειδή το σύστημα υγείας δεν έχει την υποδομή για άτομα που βιώνουν αυτά τα συμπτώματα, καταφεύγει στον φαρμακοποιό της γειτονιάς για να προμηθευτεί το αντικαταθλιπτικό που κάποιος συγγενής ή γείτονας του υπέδειξε. Δεν χρειάζεται συνταγή γιατρού.

«Είναι μια γρήγορη λύση ακόμη και για κάποιον που έχει μια ελαφριάς μορφή κατάθλιψης, ή είναι ιδιαίτερα αγχωμένος σε κάποια φάση της ζωής του» λέει ο κ. Γιώργος Παπαχαρίσης, φαρμακοποιός και συγγραφέας του βιβλίου «Σύγχρονη Φαρμακολογία». Ο ίδιος εκτιμά ότι οι πωλήσεις αντικαταθλιπτικών έχουν αυξηθεί κατά τουλάχιστον 45% από την αρχή της οικονομικής κρίσης. Είναι πολύ εύκολο να πάρει κάποιος ένα από αυτά τα φάρμακα και συνήθως πρόκειται για παραγωγικές ηλικίες, 30 με 45 ετών.

 

«Γράφουν φάρμακα στο βιβλιάριο της γιαγιάς για να αποφύγουν το στίγμα, και μετά τα χάπια μοιράζονται μεταξύ της οικογένειας κατά βούληση»

 

Η κουλτούρα του Quick Fix: Όταν τα αντικαταθλιπτικά χάπια θεωρούνται η εύκολη λύση

Την ίδια τοποθέτηση κάνει και η φαρμακοποιός Μ.Σ από την Εύβοια η οποία αναφέρει πως πολλοί είναι αυτοί που αρχικά ζητούν κάποια φυτικά χάπια για να μπορέσουν να κοιμηθούν. Δεν περνάει πολύς καιρός και ανεβαίνουν κατηγορία. Συνήθως μαθαίνουν γι' αυτά από κάποιον γνωστό.

«Εμείς τους ρωτάμε εάν τους τα έχει γράψει γιατρός και κρίνουμε κατά περίπτωση. Ωστόσο υπάρχουν και αυτοί που γράφουν φάρμακα στο βιβλιάριο της γιαγιάς για να αποφύγουν το στίγμα, και μετά τα χάπια μοιράζονται μεταξύ της οικογένειας κατά βούληση» λέει η ίδια και σημειώνει πως ακόμη και χάπια που θέλουν συνταγή γιατρού, χάπια που είναι εθιστικά και κοστίζουν λιγότερο από δύο ευρώ βρίσκονται σχεδόν σε κάθε σπίτι στην επαρχία.

«Είναι μια εύκολη λύση που στοχεύει στην ταχεία επίλυση του προβλήματος. Αντί κάποιος να πάει στον ψυχίατρο, που μπορεί να κοστίσει πάνω από 60 ευρώ, έρχεται στο φαρμακείο και παίρνει ένα κουτί αντικαταθλιπτικά και κερδίζει και από το ασφαλιστικό του ταμείο κάποιο ποσό με αποτέλεσμα με λιγότερο από 60 ευρώ να κάνει τη δουλειά του» λέει η Μ.Σ.

«Είμαι αντίθετος στο να βλέπω το χάπι ως εύκολη λύση. Υπάρχουν λύσεις που είναι αποδοτικές και λύσεις που δεν είναι αποδοτικές. Αυτό που συμβαίνει με τα χάπια και όλοι το ξέρουμε είναι ότι κάποιος θα τα πάρει, αλλά δεν θα τα πάρει σωστά, γιατί και η φαρμακοθεραπεία έχει τη διάρκειά της. Μια θεραπεία μπορεί να είναι αποδοτική αρκετό καιρό μετά την παρέλευση των πρώτων συμπτωμάτων. Εκεί εντοπίζεται και ένα από τα προβλήματα. Κάποιος θα τα πάρει για λίγο διάστημα και μετά δεν θα συνεχίσει, είτε γιατί πιέζεται οικονομικά, είτε διότι δεν θέλει να φαίνεται στο βιβλιάριό του ότι παίρνει ψυχοφάρμακα», συμπληρώνει ο κ. Απόστολος Βούρδας.

 

Τι γίνεται με τα παιδιά που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας;

Εκτός όμως των ενηλίκων υπάρχουν και τα παιδιά που με τον ένα ή άλλο τρόπο πλήττονται από την κρίση. Ο κ. Βούρδας αναφέρει ότι ο δημόσιος τομέας δεν προσφέρει ψυχοθεραπείες ή προσφέρει πολύ λίγες γιατί δεν υπάρχει το προσωπικό. Μπορεί να κάνει διαγνώσεις και μετά οι θεραπείες να γίνονται από ιδιωτικά κέντρα. Άρα υπάρχει μια πρακτική δυσκολία. Το δημόσιο δεν έχει προσωπικό για να κάνει ψυχοθεραπείες, αυτές τις αναλαμβάνουν ιδιωτικοί φορείς η ποιότητα των οποίων δεν ελέγχεται και οι γονείς είναι άγνωστο πότε θα πάρουν από τα ταμεία ένα μέρος των χρημάτων που έχουν καταβάλει.

Μιλώντας για τα παιδιά, ο κ. Βούρδας, δημιουργός επίσης του προγράμματος, Θετικοί γονείς – Χαρούμενα Παιδιά, το οποίο πραγματοποιείται με δωρεά από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, αναφέρει ότι σε αντίθεση με αυτό που συμβαίνει στις ΗΠΑ, δηλαδή της υπερσυνταγογράφησης ψυχοφαρμάκων στα παιδιά, στην Ελλάδα ισχύει το αντίθετο, δηλαδή υπάρχει υποσυνταγογράφηση, καθώς ιστορικά στη χώρα μας δινόταν έμφαση στην ψυχοθεραπεία. Επίσης επισημαίνει ότι τα φάρμακα στα παιδιά δεν λειτουργούν το ίδιο καλά όπως στους ενήλικες, ίσως λόγω της ανάπτυξης του εγκεφάλου.

«Ένας άλλος λόγος για τον οποίο η προσέγγιση για τα παιδιά είναι αντιφαρμακευτική, είναι πως επικρατεί η λογική της έσχατης λύσης. Αλλά υπάρχουν λύσεις που δουλεύουν και άλλες που δεν λειτουργούν και ανάλογα με την περίπτωση ίσως να πρέπει να πεις ότι το παιδί τώρα πρέπει να πάρει φάρμακο ή ίσως να χρειαστεί έπειτα από ένα χρόνο».

 

«Υπάρχει διαφορά μεταξύ του συμπτώματος και της διαταραχής. Συμπτώματα μιας νόσου μπορεί να έχουμε πολλοί, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχουμε τη διαταραχή.»

 

Εκτός όμως από τα παιδιά και τους ενήλικες στις πόλεις, υπάρχουν και αυτοί που ζουν σε παραμεθόριες περιοχές ή σε άγονες γραμμές. Η εικόνα όπως περιγράφεται είναι δυστοπική, καθώς δεν υπάρχουν οι απαραίτητες υποδομές για την ψυχική υγεία, δεν υπάρχουν ψυχίατροι πρόθυμοι να ζήσουν και να εργαστούν εκεί, ενώ υπάρχουν αναφορές για κατάχρηση ψυχοφαρμάκων. Όσον αφορά στα παιδιά στις Κυκλάδες, υπάρχει μια κινητή μονάδα που επισκέπτεται κάποια νησιά κάθε 15 ημέρες. Όταν πρόκειται για κάτι πιο σοβαρό το πλησιέστερο να πάει κανείς είναι η Σύρος, αν και πιο εύκολο είναι έρθει κάποιος να έρθει στην Αθήνα.

«Δεν είναι λίγες οι φορές που κάνω θεραπεία και διαγνώσεις μέσω Skype» σχολιάζει ο κ. Βούρδας.

 

Τελικά η κατάθλιψη έχει κυριαρχήσει στη ζωή μας; Οι αγχώδεις διαταραχές είναι αυτές που μας χαρακτηρίζουν; Τα συμπτώματα μοιάζουν να αφορούν την πλειονότητα των πολιτών. Πόσο μάλλον για την κατάθλιψη...

«Υπάρχει διαφορά μεταξύ του συμπτώματος και της διαταραχής. Συμπτώματα μιας νόσου μπορεί να έχουμε πολλοί, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχουμε τη διαταραχή. Όπως για παράδειγμα μπορεί να βήχουμε και να έχουμε πυρετό αυτό δεν σημαίνει πως έχουμε και πνευμονία. Έτσι λοιπόν ίσως να έχει κανείς συμπτώματα άγχους αλλά αυτό δεν σημαίνει πως έχει συναισθηματική ή αγχώδη διαταραχή. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να το καταλάβει σιγά σιγά ο κόσμος» σχολιάζει ο κ. Βούρδας.

Την προσοχή εφιστά και ο κ. Νίκος Τζαβάρας, ψυχίατρος, πρώην πρόεδρος της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας καθώς όπως σημειώνει υπάρχουν πολλές μορφές κατάθλιψης, άλλες οφείλονται σε οργανικά αίτια, άλλες είναι κοντά στην ψύχωση, υπάρχουν οι νευρωτικές και οι αντιδραστικές. Τονίζει δε, πως τώρα την εποχή της κρίσης, πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και να οδηγούμαστε σε ασφαλή συμπεράσματα καθώς, σύμφωνα με τις κλινικές εμπειρίες έχουμε μια αύξηση των αποκαλούμενων αντιδραστικών – νευρωτικών καταθλίψεων που μπορούν να αποδοθούν στην επιβάρυνση που δέχεται το άτομο κάτω από διάφορες συνθήκες.

«Αυτό έχει μεγάλη σημασία γιατί ανάλογα με τη φαινομενολογία μιας κατάθλιψης προκύπτουν και οι ανάλογες θεραπευτικές και ψυχοθεραπευτικές υποχρεώσεις. Η σύγχρονη ψυχιατρική διαθέτει πάρα πολλές δυνατότητες για να επηρεάσει θετικά όσους υποφέρουν από καταθλίψεις» αναφέρει και δίνει έμφαση στη συμπαράσταση του ψυχιάτρου ή του ψυχολόγου, πέρα από τη φαρμακευτική αγωγή.

Ακόμη διευκρινίζει ότι η καταφυγή στα ψυχοφάρμακα είναι η χειρότερη επιλογή για ορισμένου τύπου ψυχιατρικές καταστάσεις. Αυτά θα πρέπει να δίνονται όπως κρίνει ο ειδικός, γιατί δρουν με ποικίλους τρόπους και οι γιατροί γνωρίζουν ποιοι είναι αυτοί.

«Τα αντικαταθλιπτικά μπορεί να αγοράσει κάποιος από το φαρμακείο χωρίς συνταγή γιατί δεν δημιουργούν εξάρτηση, αντίθετα με τις βενζοδιαζεπίνες. Εντούτοις η επιλογή τέτοιων φαρμάκων πρέπει να λαμβάνει χώρα με τη γνώμη του ψυχιάτρου. Μπορεί να μην χρειάζονται συνταγή γιατρού, αλλά κανείς δεν αποκλείει ότι μπορεί να υπάρξουν παρενέργειες, ενώ δεν είναι βέβαιο ότι θα οδηγήσουν και στη βελτίωση των συμπτωμάτων».

«Δυστυχώς στη σημερινή εποχή υπάρχει η τάση να καταφεύγουμε σε μεθόδους για να αντιμετωπίσουμε τα όποια προβλήματα ή τη θλίψη που και αυτή είναι μια μορφή κατάθλιψης. Χρειάζεται η προσπάθεια του ατόμου για να αντιμετωπίσει τα πολύ συγκεκριμένα καθημερινά προβλήματα, με τη βοήθεια, την αρωγή των φίλων» συνεχίζει ο κ. Τζαβάρας.

 

«Όμως όπως και οι ρυτίδες μπορεί να είναι όμορφες, έτσι και ο πόνος και η στεναχώρια μπορεί τελικά να μας κάνουν πιο δυνατούς»

 

«Σαφώς και ασχολούμαστε με τα θέματα της ψυχικής υγείας περισσότερο, με την έννοια να είμαστε καλά και προσπαθούμε να είμαστε όσο πιο καλά γίνεται και όσο περισσότερο μπορούμε, αυτό δεν αφορά μόνο την ψυχική υγεία, αλλά αφορά και άλλους τομείς που έχουν για παράδειγμα να κάνουν με την αισθητική και την εξωτερική μας εμφάνιση, από τον οδοντίατρο μέχρι τον πλαστικό χειρουργό», προσθέτει ο κ. Απόστολος Βούρδας και λέει πως αυτή η τάση έχει περάσει και στην ψυχιατρική. «Ο κόσμος πηγαίνει για να είναι σούπερ καλά, γιατί ορισμένοι δεν αντέχουν την παραμικρή δυσκολία στον ψυχισμό τους. Είναι μια γενικότερη στάση ζωής που έχει αρχίσει να αναπτύσσεται».

 

Η ψυχή δεν οφείλει να εκχωρείται μόνο στους ψυχιάτρους

 

«Όμως όπως και οι ρυτίδες μπορεί να είναι όμορφες, έτσι και ο πόνος και η στεναχώρια μπορεί τελικά να μας κάνουν πιο δυνατούς» λέει ο ίδιος και κάνει λόγο για μια συναισθηματική ωριμότητα που δεν αρνείται τον πόνο και τη στεναχώρια. «Η άρνηση της δυσκολίας δεν βοηθάει, αντίθετα δυσκολεύει τη ζωή» καταλήγει.

«Ο εκψυχιατρισμός των κοινωνικών φαινομένων, των υποκειμενικών καταστάσεων οδηγεί σε παραμόρφωση της κοινωνικής συνείδησης των ατόμων. Η ψυχή δεν οφείλει να εκχωρείται μόνο στους ψυχιάτρους, είναι ένα γενικότερο γνώρισμα του ανθρώπου και έχει να κάνει με την κοινωνική συνείδηση, την ηθική ποιότητα και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει κανείς τις δυσκολίες που καθημερινά συναντά» λέει από την πλευρά του ο κ. Τζαβάρας και αφήνει αιχμές για τη συμφεροντολογική σχέση ψυχιάτρων και φαρμακοβιομηχανίας, οι οποίοι από κοινού καλλιεργούν την ιδεολογία μιας μόνιμης και διευρυμένης ψυχιατρικής αγωγής.

 

Δημοσθένης Γκαβέας 

 

 

Πηγή: huffingtonpost.gr

Published in Υγεία

 

Στην ψυχοθεραπεία δεν λειτουργούμε μόνο σαν ντετέκτιβ ερευνώντας απλά τα συμπτώματα. Η μετατροπή του συμπτώματος σε σύμμαχο του θεραπευόμενου, είναι που αλλάζει όλο το νόημα της ψυχοθεραπευτικής διεργασίας. Μία εκπληκτική θεραπευτική ιστορία το επιβεβαιώνει.

 

Ως θεραπευτές, διδασκόμαστε να είμαστε ντετέκτιβ, να ερευνούμε μεθοδικά τα συμπτώματα των πελατών σε αναζήτηση για το ένοχο, δηλαδή την πηγή του πόνου τους. Όμως, εάν ξοδεύουμε πολύ χρόνο απασχολούμενοι με τα συμπτώματα των θεραπευόμενών μας, είναι πιθανό να χάσουμε σημαντικές ενδείξεις για τις κρυμμένες τους δυνάμεις. Με τα χρόνια, έχω μάθει ότι μετατρέποντας ένα σύμπτωμα σε σύμμαχο του θεραπευόμενου, αντί για Νέμεσις, μπορεί να μετατρέψει όλη την εμπειρία της ψυχοθεραπείας τόσο για τον θεραπευτή όσο και για τον θεραπευόμενο.

Δεν έβλεπα όμως πάντα τα συμπτώματα ως συμμάχους. Στην πραγματικότητα, η πρόωρη εκπαίδευση μου σε νοσοκομειακό περιβάλλον μου δίδαξε να βλέπω το σύμπτωμα ως καθαρή παθολογία και ως ένδειξη βλάβης. Δυστυχώς, όταν βλέπουμε τους θεραπευόμενους ως διαταραγμένους, χάνουμε την ευκαιρία να διερευνήσουμε τις έμφυτες δυνάμεις τους και πως τα συμπτώματα τους μπορεί να είναι πηγές που φαίνονται άσχετες με το κύριο έργο της θεραπείας: τη θεραπεία, τον έλεγχο, τη διαχείριση ενοχλητικών συναισθημάτων και των φυσιολογικών προβλημάτων.

Τα πράγματα γίνονται χειρότερα, όταν οι θεραπευόμενοι πιστεύουν ότι τα συμπτώματα ήταν ο εχθρός τους που επικυρώνει τον φόβο τους ότι κάτι άσχημο συμβαίνει με αυτούς. Πολύ συχνά είδα θεραπεία να κολλάει, καθώς οι θεραπευόμενοι γίνονται ακόμα πιο ανήμποροι, παγωμένοι και απελπισμένοι αντί να προχωρήσουν με τη ζωή τους.

Απογοητευμένος με την περιορισμένη αποτελεσματικότητα του ιατρικού μοντέλου θεραπείας, έψαξα για περισσότερες θετικές προσεγγίσεις στην ψυχοθεραπεία. Εμπνεύστηκα από μεθόδους προσανατολισμένους στη λύση καθώς και την κατά Erickson ύπνωση, η οποία προτείνει ότι οι θεραπευόμενοι διαθέτουν τους πόρους μέσα τους για να θεραπευτούν και με βάση τον ισχυρισμό του Milton Erickson ότι οι θεραπευόμενοι κολλάνε όταν πιστεύουν ότι ελέγχονται από τα συμπτώματα τους. Ο θεραπευτής Bill O’ Hanlon ονόμασε αυτή την κατάσταση αδυναμίας ως «σύμπτωμα σε έκσταση» και προειδοποίησε ότι και εμείς ως θεραπευτές είμαστε επιρρεπείς να υποπέσουμε στην παγίδα και να εστιάσουμε υπερβολικά στα συμπτώματα και στην παθολογία τους.

 

Μετατρέποντας την κρίση πανικού σε δύναμη

Η Μονίκ, ήταν μία θεραπευόμενή μου, βαθιά τραυματισμένη από τα 18 της ως πρωτοετής κολλεγίου. Είχε βιαστεί βάναυσα και είχε βασανιστεί για δυο μέρες από έναν άνδρα που την είχε υπό την επήρεια ναρκωτικών σε ένα πάρτι αδελφότητας και την κράτησε όμηρο στο διαμέρισμά του. Πριν την επίθεση αυτή, ήταν μια ανταγωνιστική δρομέας και άριστη μαθήτρια που οι αντιδράσεις του μετατραυματικού στρες την είχαν αναγκάσει να εγκαταλείψει το σχολείο.

Ο κακοποιός της Μόνικ είχε συλληφθεί, αλλά οι συνεχείς υπενθυμίσεις του σαδιστικού συμβάντος την στοίχειωναν στην γενέτειρα της, όπου πήγαινε σχολείο. Η μητέρα της σκέφτηκε ότι θα ήταν βοηθητικό για τη Μονίκ αν έμενε με μια θεία της στο Τενεσί για το καλοκαίρι. Όταν η μητέρα της ρωτήθηκε εάν θα μπορούσα να δουλέψω θεραπευτικά με την κόρη της, μου είπε ότι η Μόνικ είχε δει αρκετούς θεραπευτές και ψυχίατρους κατά τη διάρκεια των τελευταίων έξι μηνών, αλλά εκείνη δεν φαίνεται να πηγαίνει καθόλου καλύτερα. Στην πραγματικότητα, ένιωθε ότι όλοι οι γιατροί ήθελαν να την ‘ναρκώσουν’ να μιλάει για το συμβάν ξανά και ξανά και η οποία πεισματικά αρνιόταν να το κάνει.

Όταν χαιρέτησα την Μόνικ στην αίθουσα αναμονής για την πρώτη μας συνεδρία, έκανε αέρα στο κοκκινισμένο της πρόσωπο με το ένα χέρι και με το άλλο τύλιγε τα πλεγμένα μαλλιά της στην κορυφή του κεφαλιού της. Βάδιζε πάνω κάτω με τα φθαρμένα μπλε παπούτσια της. Σκεπτόμενος ότι μπορεί να αντιδράει στο ζεστό κλίμα, τη ρώτησα: «Ζεσταίνεσαι; Μπορώ να ρυθμίσω τον κλιματισμό».

Η Μόνικ κούνησε το κεφάλι της, σκούπισε τον ιδρώτα από το πρόσωπο της και απάντησε: «Όχι, έχω κρίση πανικού».

Της απάντησα: «Ωχ Θεέ μου, πρέπει να αισθάνεσαι απίστευτα άβολα και φοβισμένη. Αν θέλεις, μπορώ να σου δείξω μερικούς τρόπους να τον ελέγξεις».

Η Μόνικ με κοίταξε με δάκρυα: «Το ελπίζω. Νιώθω σαν ένα τέρας». Μόλις μπήκαμε στο γραφείο μου, η Μόνικ κάθισε για μια στιγμή και μετά πήδηξε πάνω: «Λυπάμαι, δεν γίνεται να συνεχίσω», είπε. «Δεν μπορώ να καθίσω ακόμα όσο είμαι έτσι».

Της απάντησα: «Αυτό συμβαίνει επειδή το σώμα σου, εκχέει επιπλέον αδρεναλίνη για να σε ενισχύσει να ξεπεράσεις μια πρόκληση. Αυτή η αντίδραση ονομάζεται ‘πάλη ή φυγή’. Όταν τα σώματα μας είναι σε αυτήν την κατάσταση, θέλουμε να τρέξουμε ή να κουνηθούμε με κάποιο τρόπο». Παρατήρησα ότι κέρδισα προσωρινά την προσοχή της Μόνικ. «Έχουμε ένα ιδιωτικό μονοπάτι πίσω από το γραφείο μου», της είπα, «θα ήθελες να πάμε εκεί έξω; Το σώμα σου προφανώς θέλει να κουνηθεί τώρα, έτσι το περπάτημα μπορεί να σε βοηθήσει να νιώσεις καλύτερα». Εκείνη κούνησε το κεφάλι. Παρ’ όλο που διδάχτηκα να οδηγώ τους πελάτες στο να ηρεμούν με ασκήσεις αναπνοής όταν πανικοβάλλονται, έχω διαπιστώσει ότι η κίνηση του σώματος μπορεί να ελέγξει γρηγορότερα μια κρίση πανικού.

Όσο η Μόνικ και εγώ περπατούσαμε μαζί στο σκιερό μονοπάτι, ρώτησα τι παρατηρεί τώρα στο σώμα της. «Νιώθω περισσότερο προσαρμοσμένη», είπε. Επειδή η Μονίκ ήταν στην ομάδα στίβου και απολάμβανε το τρέξιμο, της πρότεινα ότι ίσως αποκτήσει επιπλέον ανακούφιση αν έτρεχε για λίγα λεπτά. Χωρίς καμία λέξη, η Μόνικ άρχισε να τρέχει γύρω από το κυκλικό μονοπάτι και εγώ να την παρακολουθώ από το περιθώριο. Μετά τον πρώτο γύρο, ανέφερε ότι δεν φαίνεται το τρέξιμο να ηρεμεί τα νεύρα της και συνέχισε να τρέχει γύρω από το μονοπάτι μερικές ακόμα φορές. Όταν τελείωσε, μου χαμογέλασε ελαφρώς και ανέφερε: «Είχες δίκιο. Όταν άρχισα να τρέχω, ο καρδιακός μου ρυθμός δεν πήγαινε πιο γρήγορα ή δεν φαινόταν τόσο τρομακτικό πια. Είναι ακριβώς αυτό που υποτίθεται ότι αισθάνομαι όταν τρέχω». Άφησε μια δυνατή ανάσα. «Αυτό είναι ανακουφιστικό».

Στην επόμενη συνεδρία μας, η Μόνικ είπε ότι περπατούσε ή έτρεχε για τουλάχιστον 20 λεπτά τη μέρα. Παρατήρησε ότι το τρέξιμο μείωσε την ένταση του άγχους της και την βοήθησε να θυμηθεί κάποια στοιχεία του ευτυχισμένου πρώην εαυτού της. Είπε: «Ξέρω ότι πρέπει να μιλήσουμε για το τι μου συνέβη αλλά δεν θυμάμαι και πολλά επειδή αυτός ο άνδρας με είχε υπό την επήρεια ναρκωτικών όλη την ώρα».

Εγώ πρότεινα στην Μόνικ αντί να μου διηγηθεί την ιστορία από την αρχή, να ξεκινήσει λέγοντας μου το τέλος, όταν βρέθηκε να καταλαβαίνει τι γινόταν και διέφυγε της κατάστασης. Πρόσθεσα: «Για μένα, να ακούσω το πώς επεβίωσες από μια τέτοια οδυνηρή κατάσταση είναι το πιο σημαντικό μέρος της ιστορίας».

Η Μόνικ δίστασε και στη συνέχεια βυθίστηκε μέσα της. «Θυμάμαι που ξύπνησα γυμνή με ανυπόφορο πόνο, δίπλα σ αυτόν τον άντρα που μόλις μετά βίας ήξερα. Όταν σηκώθηκα, το δωμάτιο γύριζε και ένιωθα σαν να επρόκειτο να κάνω εμετό. Αυτός κοιμόταν και αποφάσισα ότι ήταν η ευκαιρία μου να βγω από εκεί».  Η αναπνοή της γινόταν πιο γρήγορη και αναρωτήθηκα εάν την πίεζα πολύ. Άγγιξα τον ώμο της για να την κάνω να θυμηθεί ότι ήμουν εκεί γι αυτήν.

«Αλλά όταν πήγα να φύγω από το κρεβάτι, σκόνταψα και αυτός ξύπνησε. Άρπαξε το χέρι μου και προσπάθησε να με τραβήξει πίσω, έκανα εμετό πάνω του, ακριβώς στο πρόσωπο του. Εκείνος μου φώναξε και πήγε στο μπάνιο να ξεπλυθεί. Είδα την μπροστινή πόρτα και έτρεξα ουρλιάζοντας προς τα εκεί όσο πιο γρήγορα μπορούσα. Αυτός προσπάθησε να τρέξει μετά από μένα αλλά εγώ ήμουν πιο γρήγορη από αυτόν. Ευτυχώς, δυο από τους γείτονες του ήταν έξω. Ήταν μεγαλόσωμοι άνδρες και τον έριξαν κάτω μέχρι να έρθει η αστυνομία και να τον συλλάβει».

«Αυτός είναι εξαιρετικός τρόπος για να χρησιμοποιείς τις αθλητικές δεξιότητες σου», την ενθάρρυνα.

Η Μόνικ πήρε μια μεγάλη ανάσα και στη συνέχεια με κοίταξε. Το πρόσωπο της ήταν αναζωογονημένο. «Ναι, αυτός ήταν ο ταχύτερος δρόμος που είχα τρέξει ποτέ!».

Δεν ήθελα να διακόψω τη ροή της αλλά σκέφτηκα ότι θα μπορούσε να είναι μια καλή διδακτική στιγμή. «Λοιπόν, αυτή είναι η απάντηση στο ‘πάλη ή φυγή’», της είπα. «Όταν θέλεις να ξεφύγεις από κάτι, δεν αισθάνεσαι άγχος. Το αισθάνεσαι σαν ένα σωστό φυσικό κύμα ενέργειας όταν τη χρειάζεσαι. Ακόμα και οι εμετοί είναι μέρος της. Το σώμα σου αδειάζει το στομάχι σου για να ανακατευθύνει την ενέργεια μακριά από την χώνεψη στα τα πόδια σου, έτσι ώστε να μπορείς να τρέξεις πιο γρήγορα».

Στις επόμενες συνεδρίες, συνέχισα να βοηθάω την Μόνικ να αντιληφθεί αυτό το μέρος της ιστορίας, μέχρι να μπορέσει να ενσωματώσει πλήρως τα συναισθήματα δύναμης και αντοχής που χρησιμοποίησε για να ξεφύγει από τον κακοποιό της. Για να αναρρώσει από την εφιαλτική της εμπειρία, η Μόνικ χρειάστηκε να ενώσει τα κομμάτια των αναμνήσεων της σε μια συνεκτική αφήγηση που λήγει με την ηρωική διαφυγή και την επιβίωση της. Από νευρολογική άποψη, αυτό σημαίνει ότι μετακίνησε την ανάμνηση της δοκιμασίας της, από έμμεση σε ξεκάθαρη, ως ένα τρόπο σηματοδότησης του συναισθηματικού εγκέφαλού της ότι το τραύμα της έκλεισε και ότι βρίσκεται πλέον εκτός κινδύνου.  Συνεχίσαμε να ενσωματώνουμε το περπάτημα, το τρέξιμο και άλλες σωματικές δραστηριότητες σε κάθε συνεδρία για να την κρατήσει συνδεδεμένη με την δύναμη και την ενέργεια της.

Μέχρι το τέλος του καλοκαιριού, ένιωθε αρκετά ασφαλής για να επιστρέψει στην πόλη καταγωγής της και να παρακολουθήσει ένα διαφορετικό κολέγιο. Πέντε χρόνια αργότερα, μου τηλεφώνησε κατά τη διάρκεια μια επίσκεψης στο Τένεσι για να μου πει ότι είχε τελειώσει το σχολείο, είχε παντρευτεί έναν υπέροχο άντρα και μόλις είχε γεννήσει ένα όμορφο κοριτσάκι. «Ήθελα να σε ευχαριστήσω γιατί ήσουν ο πρώτος άνθρωπος που με είδε σαν ένα δυνατό πρόσωπο και όχι σαν ένα αβοήθητο θύμα», είπε. «Ήταν μεγάλη αφύπνιση για εμένα όταν με πήγατε την πρώτη φορά, έξω στο μονοπάτι για να τρέξω. Με έκανε να δω ότι δεν είχα σπάσει και ότι μπορούσα να πάω καλύτερα. Άρχισα να εμπιστεύομαι πάλι το σώμα και τον εαυτό μου».

Η αναπλαισίωση των συμπτωμάτων ως συμμάχους, δεν μπορεί να προσεγγισθεί ως απλή τεχνική ή θεραπευτικό τέχνασμα. Πάντα ξεκινάω μεταφέροντας την συμπόνια μου για τον αγώνα του πελάτη μου και βεβαιώνοντας ότι έχω πλήρη ενσυναίσθηση και κατανόηση για τον πόνο του. Αν μπω να παραλείψω ή να συμπιέσω τα παραπάνω βήματα, μπορώ εύκολα να χάσω το δεσμό μου με τον θεραπευόμενο. Για αυτό βαδίζω προσεκτικά πριν καλέσω τον θεραπευόμενο να συνεργαστούμε για να μετατρέψουμε ένα σύμπτωμα, του οποίου την οδυνηρότητα, πάντα επικυρώνω, σε ένα ποιοτικό στοιχείο που αυξάνει την αίσθηση του ελέγχου, της ικανότητας και του σκοπού.

Η αλήθεια είναι ότι οι θεραπευόμενοι οι οποίοι αισθάνονται πολύ συγκλονισμένοι ή ντρέπονται για τα συμπτώματά τους, δεν μπορεί να είναι ανοιχτοί σε μια «φιλική σχέση» με αυτά. Όπως γνωρίζουμε, πολλοί είναι αποφασισμένοι να μάθουν να ελέγχουν τα δύσκολα συναισθήματα και τις συμπεριφορές. Όταν συμβαίνει αυτό, τιμώ το αίτημά τους. Αλλά καθώς διδάσκω τεχνικές για την ρύθμιση των συναισθημάτων, μοιράζομαι ακόμα την άποψη μου ότι τα συναισθήματα αντί να μας εμποδίζουν, προσπαθούν να μας βοηθήσουν να αναλάβουμε δράση για να λυθεί ένα πρόβλημα. Όταν οι θεραπευόμενοι λαμβάνουν υπόψη τους την πιθανότητα ότι ένα σύμπτωμα υποκρύπτει μια δύναμη, τότε εξάπτεται η περιέργειά τους και τους βοηθά να είναι λιγότερο φοβισμένοι με τα συμπτώματά τους.

Μπορεί να είναι δύσκολο για εμάς να αναγνωρίσουμε ότι τα συμπτώματα των θεραπευόμενων μπορεί να αποκαλύψουν την πορεία για την επούλωση αλλά, αν δούμε και ακούσουμε προσεκτικά, μπορεί να ανακαλύψουμε ότι δεν χρειάζεται να είναι κανείς ντέτεκτιβ για να ανακαλύψει τις μεγάλες τους δυνάμεις. Συνήθως είναι ορατές.


Πηγή: psychotherapynetworker.org

Aπόδοση: Φραντσέσκα Πετροπούλου, Φοιτήτρια Τμήματος Ψυχολογίας Παν. Κρήτης

 

Επιμέλεια: Psychologynow.gr

Published in Αυτογνωσία

Εντελέχεια

Το Εντελέχεια είναι ένας «πολυχώρος» με κατεύθυνση προς την απόκτηση ποιότητας ζωής, ψυχικής ανάτασης, σωματικής υγείας και ευεξίας και προς την ανάπτυξη υγιών διαπροσωπικών σχέσεων, επαφής, αυτογνωσίας.

Τι νέο υπάρχει

16 Ιουλίου 2019

Newsletter

Οι δράσεις μας και οι υπηρεσίες μας θα ανανεώνονται και θα εμπλουτίζονται. Θα χαρούμε να μείνετε κοντά μας!