Displaying items by tag: κρίση πανικού

Το παρακάτω άρθρο αποτελεί μετάφραση από τα αγγλικά του άρθρου της Μ. Αγγελή: «Panick Attacks: Treating the Soul – Not the Symptoms» για την Flower Essence Society www.flowersociety.org/Angeli_PanicAttacks.htm

Μετάφραση Μαρκέλλα Καραμαούνα.

                           
               της Μαρίνας Αγγελή, Ψυχίατρος

Η βοήθεια σε ανθρώπους που υποφέρουν από κρίσεις πανικού έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα εύκολη και έχει δώσει πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσματα στο διάστημα που ασχολούμαι με το θέμα αυτό. Η πρόγνωση είναι εξαιρετική για όλους όσοι ακολουθούν την θεραπευτική διαδικασία που περιγράφω συνοπτικά στο άρθρο αυτό. Μια 23χρονη κοπέλλα που δέχθηκε θεραπεία για κρίσεις πανικού πριν από ένα χρόνο περίπου σχολίασε: «Την προηγούμενη εβδομάδα έγινα ενός έτους. Ζω μόλις εδώ και ένα χρόνο. Δεν ήταν ζωή αυτό που ζούσα μέχρι πριν ένα χρόνο!»

Δουλεύοντας αρκετά χρόνια με ασθενείς που υποφέρουν από διαταραχή πανικού έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η ανθοθεραπεία, όταν συνδυάζεται με ψυχοθεραπεία, δίνει θαυμάσια αποτελέσματα. Επιφέρει σχεδόν άμεση ανακούφιση από τα συμπτώματα χωρίς να χρειάζεται η λήψη φαρμάκων και οδηγεί σε ουσιαστική θεραπεία των βαθύτερων συναισθηματικών αιτίων που κρύβονται κάτω από το πρόβλημα αυτό.


Ορίζοντας το Σύνδρομο της Κρίσης Πανικού

Η Διαταραχή Πανικού χαρακτηρίζεται από ένα αίσθημα ξαφνικού, αναπάντεχου πανικού που συνοδεύεται από οξύ άγχος. Η τυπική κρίση πανικού περιλαμβάνει συμπτώματα όπως η ταχυκαρδία, η δύσπνοια, η αρρυθμία και η εφίδρωση, που εντείνονται ταχύτατα μέσα σε διάστημα 5-10 λεπτών. Τα συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν απειλητικά για τη ζωή του ανθρώπου και προκαλούν μεγάλο φόβο, οδηγώντας σε ακόμη μεγαλύτερη επιδείνωση της κατάστασης. Οι κρίσεις πανικού εμφανίζονται συνήθως σε κλειστούς χώρους, όπως ένα γεμάτο λεωφορείο ή οποιοσδήποτε χώρος από τον οποίο ο άνθρωπος που υποφέρει δεν μπορεί να εξέλθει αμέσως, αν και τα περιστατικά αυτά μπορεί να συμβούν οπουδήποτε και οποτεδήποτε. Η κρίση διαρκεί συνήθως 20-30 λεπτά, έως μία ώρα το πολύ. Σύντομα μετά τις πρώτες μια-δυο κρίσεις αρχίζει να αναπτύσσεται φόβος και ανησυχία μήπως τα επεισόδια επαναληφθούν στο μέλλον. Εξαιτίας του φόβου αυτού, ο άνθρωπος παίρνει προληπτικά μέτρα ώστε να αποφεύγει καταστάσεις που μπορεί να πυροδοτήσουν μια νέα κρίση και αρχίζει να προτιμά συνθήκες που του επιτρέπουν να αισθάνεται ασφαλής.

Πολύ συχνά οι άνθρωποι αυτοί αποφεύγουν να πηγαίνουν σε δημόσιους χώρους εκτός αν συνοδεύονται από κάποιον δικό τους. Φοβούνται ότι μια ξαφνική κρίση πανικού θα τους εκθέσει δημοσίως. Η κατάσταση αυτή είναι γνωστή ώς «αγοραφοβία», και ο επιστημονικός της όρος είναι Διαταραχή Πανικού με Αγοραφοβία. Μπορεί επίσης να αναπτυχθεί κλειστοφοβία, μια κατάσταση στην οποία ο άνθρωπος αποφεύγει κλειστούς χώρους και οχήματα, όπως τα τούνελ, οι γέφυρες, τα ασανσέρ, τα λεωφορεία, τα τραίνα ή τα αεροπλάνα. Αν ένας τέτοιος άνθρωπος αποφασίσει να πάει στο θέατρο ή στον κινηματογράφο, για παράδειγμα, θα προσπαθήσει να καθίσει δίπλα στο διάδρομο ή κατά προτίμηση κοντά στην έξοδο, ώστε να είναι έτοιμος να πεταχτεί έξω μόλις αισθανθεί συμπτώματα πανικού.

Ο άνθρωπος που υποφέρει από κρίσεις πανικού συνήθως επισκέπτεται πολλούς γιατρούς και υποβάλλεται σε πλήθος ιατρικές εξετάσεις, που ποτέ δεν δείχνουν κάτι το παθολογικό.

 

Αντιμετωπίζοντας την κρίση πανικού: Κοιτάζοντας πέρα από τα συμπτώματα

Χρειάστηκε να πειραματιστώ για αρκετό καιρό με διάφορα ανθοϊάματα ώσπου να βρω έναν αποτελεσματικό συνδυασμό για τις κρίσεις πανικού. Στην αρχή επικεντρώθηκα κυρίως στα συμπτώματα, εστιάζοντας την προσοχή μου στον φόβο που εμφανιζόταν και προσπαθώντας να ανακουφίσω αυτόν τον φόβο με ανθοϊάματα. Πειραματίστηκα με όλα τα ιάματα που αφορούν τους φόβους, όπως το Mimulus, το Aspen, το Rock Rose, το Rescue Remedy και άλλα. Προς μεγάλη μου έκπληξη τα ιάματα αυτά δεν βοηθούσαν: η συναισθηματική κατάσταση δεν άλλαζε σχεδόν καθόλου ούτε και τα ψυχοσωματικά συμπτώματα. Από την πείρα μου ήξερα πόσο αποτελεσματικά ήταν τα ανθοϊάματα για τους φόβους. Γιατί λοιπόν δεν βοηθούσαν; Αν το πραγματικό ζήτημα ήταν ο πανικός, γιατί δεν ανταποκρινόταν στα ιάματα;

 

Επιλέγοντας ιάματα για την βαθύτερη συναισθηματική κατάσταση

Σταδιακά κατάλαβα ότι το αίσθημα του πανικού ήταν το αποτέλεσμα και όχι η αιτία του προβλήματος.

Το πρώτο βήμα είναι να καταλάβουμε την συναισθηματική κατάσταση ενός ανθρώπου που βιώνει ακραία εσωτερική ένταση, η οποία καταλήγει σε τεράστιο άγχος έτοιμο να εκραγεί μέσα στο σώμα. Αυτή η «εκρηκτική» φύση των συμπτωμάτων μας οδηγεί να σκεφτούμε το Cherry Plum. Ο άνθρωπος αυτός αδυνατεί πλέον να ανεχθεί την εσωτερική ένταση. Αυτή η απώλεια ελέγχου εκφράζεται ως αναστάτωση στο σώμα, ως χαοτική επιτάχυνση των ζωτικών λειτουργιών, που αυξάνεται σε σημείο έκτακτης ανάγκης.   Πολλές φορές ο άνθρωπος που υποφέρει αισθάνεται κυριολεκτικά ότι χάνει τα λογικά του. Από την άλλη μεριά, το γεγονός ότι τέτοιες κρίσεις συμβαίνουν συχνά σε κλειστούς ή συνωστισμένους χώρους, όπου ο άνθρωπος έχει λίγο ή και καθόλου έλεγχο, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ενδεικτικό μιας γενικότερης έλλειψης ελέγχου του ατόμου πάνω στην ζωή του. Οι περιοριστικές εξωτερικές συνθήκες μπορεί να αντιπροσωπεύουν μια εσωτερική κατάσταση απελπισίας και συναισθηματικής «ασφυξίας».

 

 

Μπορεί επίσης κανείς να παρατηρήσει έντονη ανυπομονησία στη διάρκεια των κρίσεων και στα μεσοδιαστήματα των επεισοδίων. Ο ασθενής θέλει να βγει από τον κλειστό χώρο αμέσως. Τα ψυχοσωματικά συμπτώματα της ταχυκαρδίας, της δύσπνοιας κ.λπ. είναι συμπτώματα επείγουσας ανάγκης. Επιπλέον, παρατήρησα ότι οι άνθρωποι που υπέφεραν από κρίσεις πανικού ήταν συνεχώς σε μια κατάσταση ανυπομονησίας, παρόλο που οι ίδιοι δεν το συνειδητοποιούσαν. Η ανυπομονησία ήταν η φυσική αντίδραση στην εσωτερική ένταση και δυσαρέσκεια, την οποία δεν μπορούσαν να ανεχθούν. Σαν ηφαιστειακή έκρηξη, η ένταση αυτή απελευθερωνόταν με θεαματικό τρόπο στη διάρκεια μιας κρίσης. Έτσι το επόμενο ανθοΐαμα που σκέφτηκα ήταν το Impatiens.

Το τρίτο εντυπωσιακό χαρακτηστικό στις περιπτώσεις των κρίσεων πανικού είναι ότι ο άνθρωπος δεν φαίνεται να έχει καμία επίγνωση της αιτίας του προβλήματός του. Παρά το γεγονός ότι οι ψυχικές εντάσεις έχουν κορυφωθεί σε σημείο έντονης κατάστασης έκτακτης ανάγκης, το άτομο επιμένει να θεωρεί ότι το πρόβλημά του είναι καθαρά σωματικό. Επομένως, δεν γίνεται κανένας συσχετισμός ανάμεσα στην οξύτητα των συμπτωμάτων και στην υποκείμενη ψυχολογική πραγματικότητα που αφορά την συνολική κατάσταση της ζωής του. Η ιδέα του να επιχειρήσουν μια ψυχολογική ερμηνεία της κατάστασης ποτέ δεν έρχεται στο νου των ανθρώπων που εκδηλώνουν κρίσεις πανικού, ούτε και όταν παρακινηθούν προς κάτι τέτοιο στα πλαίσια ψυχολογικής συμβουλευτικής. Η έλλειψη εσωτερικής κατανόησης καταλήγει σε επιδείνωση των συναισθημάτων πανικού και σε σύγχυση. Όλη αυτή την κατάσταση την εξέλαβα ως ενδεικτική για το ανθοΐαμα Chestnut Bud.

Παρατήρησα επίσης ότι οι άνθρωποι που υποφέρουν από κρίσεις πανικού είναι σχεδόν πάντα εξωστρεφείς προσωπικότητες. Προσπαθούν να αποφύγουν τα προσωπικά προβλήματα και στρέφουν την προσοχή τους σε ευχάριστες ασχολίες για όσο περισσότερο διάστημα γίνεται. Όταν αρχίσουν να ξεσπούν οι κρίσεις πανικού, κρατούν το γεγονός για τον εαυτό τους ή το πολύ για τους οικείους τους. Καταβάλλουν μεγάλη προσπάθεια για να φαίνονται φυσιολογικοί, ακόμη και χαρούμενοι, προς τα έξω. Ο φόβος μήπως εκδηλώσουν τα συμπτώματα της κρίσης πανικού μπροστά στους άλλους φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο στην εκδήλωση αγοραφοβίας. Για το λόγο αυτό, αποφάσισα να συμπεριλάβω το Agrimony στον συνδυασμό για τις κρίσεις πανικού.

Τα τέσσερα αυτά ανθοϊάματα προκάλεσαν μεγάλες αλλαγές στα άτομα με κρίσεις πανικού, το Cherry Plum ενθαρρύνοντας την συναισθηματική διαφοροποίηση και διευκολύνοντας την επαφή με τον εσώτερο κόσμο των συναισθημάτων, το Chestnut Bud με το να αυξάνει την ενημερότητα όσον αφορά τα αίτια των προσωπικών δυσκολιών και με το Impatiens να προσθέτει ένα ηρεμιστικό αποτέλεσμα και το Agrimony να απελευθερώνει από την ανάγκη του να κρύβει κανείς τα αρνητικά του συναισθήματα.

 

Θέτοντας βαθύτερα ψυχολογικά ερωτήματα

Με την χρήση των ανθοϊαμάτων αυτών, ο άνθρωπος σταδιακά αποκτά την ικανότητα να κοιτάζει μέσα του και να αντιλαμβάνεται πλευρές του ψυχικού του κόσμου που μέχρι τότε ήταν υποσυνείδητες. Αυτή η νέα ενημερότητα δίνει τη δυνατότητα στον θεραπευτή να τον καλέσει να αναρωτηθεί για ερωτήματα όπως: «Υπάρχουν περιστάσεις στη ζωή σου που αισθάνεσαι παγιδευμένος ή πιεσμένος σε σημείο να νιώθεις έτοιμος να εκραγείς; Από τι θα ήθελες να ξεφύγεις στην ζωή σου ή τι θα ήθελες να διαγράψεις; Υπάρχουν καταστάσεις στη ζωή σου όπου αισθάνεσαι εξαρτημένος, αμήχανος, ανίσχυρος ή νιώθεις ότι ασφυκτιάς;»

Κάνοντας τις ερωτήσεις αυτές, γινόταν φανερό ότι οι ασθενείς ένιωθαν όλο και πιο δυσαρεστημένοι με τη ζωή τους για αρκετό διάστημα πριν αρχίσουν οι κρίσεις πανικού. Οι άνθρωποι αυτοί έβρισκαν ουσιαστικά τις συνθήκες της ζωής τους ανυπόφορες, όμως αισθάνονταν ανίκανοι να τις αλλάξουν, ή πίστευαν ότι κάτι τέτοιο δεν θα ήταν σωστό. Οι συνθήκες αυτές αφορούσαν πολύ συχνά στενές σχέσεις, συνήθως με κάποια μέλη της οικογένειας. Τις περισσότερες φορές οι σχέσεις αυτές ήταν με υπερπροστατευτικούς ή καταπιεστικούς γονείς, που συγχρόνως ήταν πολύ εξαρτημένοι από τον ασθενή, είτε ψυχολογικά είτε και υλικά.

Αυτή η περίπλοκη σχέση σήμαινε ότι το άτομο που έπασχε από κρίσεις πανικού ενδιαφερόταν υπερβολικά για κάποιον δικό του άνθρωπο και αισθανόταν υπεύθυνος, νιώθοντας συνήθως ότι υφίσταται κάποια εκμετάλλευση από τον άλλο ή ότι έχει φορτωθεί τα προβλήματά του. Συγχρόνως το άτομο αμφέβαλλε για την ικανότητά του να αντεπεξέλθει χωρίς την βοήθεια του άλλου. Επιπλέον, μερικοί ασθενείς ένιωθαν παγιδευμένοι σε συνθήκες όπως μια δουλειά που δεν τους άρεσε ή ακόμη και σε έναν ολόκληρο τρόπο ζωής που τους συνέθλιβε και φαινόταν αδύνατον να αλλάξει.

Το Red Chestnut ήταν το επόμενο ανθοΐμα που επέλεξα για την υπερβολική ανησυχία και την παγίδευση σε στενές σχέσεις. Παρόλο που η αρνητική κατάσταση του Red Chestnut δεν ήταν αντιληπτή στο αρχικό στάδιο, γινόταν φανερή όταν ο ασθενής ερχόταν αντιμέτωπος με την ανάγκη για δράση. Το πιο συνηθισμένο συναίσθημα είναι: «Ο άνθρωπος αυτός με χρειάζεται. Πώς μπορώ να τον αγνοήσω και να κάνω ό,τι θέλω εγώ;» Το Red Chestnut αποδείχτηκε μια επιλογή καθοριστικής σημασίας για να μπορέσει κανείς να ελευθερωθεί από δυσλειτουργικά πρότυπα στις σχέσεις και να προχωρήσει προς την ψυχική υγεία.

Η βασική φόρμουλα των ιαμάτων Agrimony, Cherry Plum, Chestnut Bud, Impatiens και Red Chestnut

παρέχει σημαντική ανακούφιση από τα συμπτώματα των κρίσεων πανικού μέσα στις πρώτες κιόλας ημέρες. Όταν κανείς χρησιμοποιεί τον συνδυασμό αυτό, οι κρίσεις πανικού είτε μειώνονται αισθητά σε συχνότητα και ένταση ή παύουν τελείως να εμφανίζονται. Προσθέτω επίσης πάντοτε το Gentian στον συνδυασμό, επειδή το άτομο χρειάζεται να προστατευθεί από την απογοήτευση ή την αποθάρρυνση εξαιτίας πιθανών υποτροπών, ειδικά κατά τα αρχικά στάδια. Μερικές φορές, κάποια ιδιαίτερα ευαίσθητα άτομα αισθάνονται «ανησυχία» ή άγχος για λίγες ημέρες όταν αρχίζουν την ανθοθεραπεία. Η κατάσταση αυτή είναι ένα είδος «θεραπευτικής κρίσης» που οφείλεται στην μεγάλη αλλαγή που συμβαίνει στην ενημερότητα του ατόμου. Ένα κατάλληλο ίαμα για να ξεπεραστεί ή να ελαχιστοποιηθεί η δύσκολη αυτή φάση είναι το Star of Bethlehem.

 

Ανακούφιση από τα συμπτώματα και αλλαγές στη συνειδητότητα

Η ανακούφιση από τα συμπτώματα δεν είναι το μόνο όφελος. Ακόμη πιο σημαντική είναι η αλλαγή στην συνειδητότητα. Από την δεύτερη κιόλας συνεδρία οι ασθενείς στρέφουν την προσοχή τους από τα συμπτώματα στις βαθύτερες συνειδητοποιήσεις. Είναι τώρα αρκετά ικανοί να αρχίσουν να αντιλαμβάνονται τι συμβαίνει μέσα τους. Παρόλο που δεν μπορούν ακόμη να χειριστούν τις καταστάσεις με διαφορετικό τρόπο, έρχονται σε επαφή με τα συναισθήματά τους και καταλαβαίνουν τα ψυχολογικά προβλήματα που ευθύνονται για την κατάσταση. Το γεγονός αυτό και μόνο έχει ένα βαθιά ηρεμιστικό και λυτρωτικό αποτέλεσμα. Το Chestnut Bud δίνει μια αίσθηση ασφάλειας και αυτοπεποίθησης, επειδή ο πελάτης μπορεί τώρα να καταλάβει πού ήταν το λάθος και να αναλάβει τον έλεγχο της κατάστασης. Το ωραίο όταν κανείς παίρνει το Chestnut Bud είναι ότι η εξήγηση των συμπτωμάτων έρχεται κατευθείαν από μέσα του, βασισμένη στην δική του εσώτερη αντίληψη, και δεν είναι η εξήγηση κάποιου ειδικού την οποία ο πελάτης καλείται να υιοθετήσει.

Το Cherry Plum δρα ως καταλύτης στη διαδικασία αυτή «λιώνοντας» την εκρηκτική εσωτερική ένταση, εκπαιδεύοντας το άτομο στη γλώσσα των συναισθημάτων και ανοίγοντας το δρόμο για εσωτερικό διάλογο. Το Impatiens ηρεμεί και δίνει χρόνο για την επεξεργασία των συναισθημάτων αντί για την πρόκληση άσκοπου πανικού. Το Agrimony δίνει την ελευθερία να βιώσει και να εκφράσει κανείς με το δικό του τρόπο σκέψεις, συναισθήματα και ανησυχίες που προηγουμένως θεωρούσε «απαράδεκτα» και να εργαστεί με τα ψυχολογικά αυτά θέματα σε ένα θεραπευτικό πλαίσιο. Τέλος, το Red Chestnut απελευθερώνει από δυσλειτουργικές προσκολλήσεις και από φόβους για τους άλλους, έτσι ώστε ο άνθρωπος να μην αισθάνεται πλέον ενοχές προκειμένου να επιχειρήσει αλλαγές στις σχέσεις ή στον τρόπο ζωής του.

Καθώς με το πέρασμα των χρόνων εξοικειώθηκα με περισσότερα ανθοϊάματα, περιέλαβα και κάποια άλλα στους συνδυασμούς που περιέγραψα πιο πάνω. Το Dog Rose (Bauera rubioides) χρησιμοποιείται για την ανησυχία και το φόβο, το Dog Rose of the Wild Forces (Bauera sessiliflora) για την «σωματοποίηση του άγχους» (για να εμποδίσει τις συναισθηματικές εντάσεις να επηρεάσουν τις σωματικές λειτουργίες), και το Emergency Essence για να δίνει κουράγιο στην αντιμετώπιση καταστάσεων που προκαλούν τρόμο στο άτομο. Το Scarlet Pimpernel (Anagallis arvensis) διασφαλίζει την ενεργειακή ισορροπία, καθώς νέες ψυχικές δυνάμεις απελευθερώνονται στην προσωπικότητα εμπλουτίζοντάς την. Το Blackberry (Rubus villosus) απαλύνει και απομακρύνει το φόβο και το άγχος που προέρχονται από την εντύπωση ότι το άτομο ή κάποιος δικός του κινδυνεύει ακόμα και να πεθάνει. Και το Apricot (Prunus armeniaca)* φέρνει χαρά και ανάλαφρη διάθεση όταν η ψυχή νοιώθει να γέρνει κάτω από το βάρος στενάχωρων καταστάσεων και δυσκολιών. Με την προσθήκη των ιαμάτων αυτών, τα συμπτώματα του πανικού εξαφανίζονται από την πρώτη κιόλας εβδομάδα. Δεν έχει χρειαστεί ποτέ να ακολουθήσω ειδική αγωγή όταν ο πανικός συνοδεύεται από συμπτώματα αγοραφοβίας, μια και αυτά υποχωρούν σταδιακά από μόνα τους με τη συνεχιζόμενη γενική αγωγή.

__ __

*Τα Dog Rose, Dog Rose of the Wild Forces και Emergency Essence ανήκουν στην συλλογή των Australian Bush Essences. Τα Pimpernel, Blackberry και Apricot είναι από τη συλλογή Pegasus.

 

Θεραπευτικές στρατηγικές για τις Κρίσεις Πανικού

Παρόλο που τα συμπτώματα των κρίσεων πανικού υποχωρούν τις περισσότερες φορές αμέσως, τα ανθοϊάματα χορηγούνται για αρκετές εβδομάδες ή μήνες. Η διάρκεια εξαρτάται από το διάστημα που χρειάζεται ο άνθρωπος για να επιλύσει τις κύριες βαθύτερες αιτίες και να προχωρήσει στις απαραίτητες αλλαγές στη ζωή του προκειμένου να αισθανθεί δυνατός και ελεύθερος. Κάθε άνθρωπος ακολουθεί το δικό του ρυθμό.

Οι ασθενείς ανταποκρίνονται εντυπωσιακά καλά, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Για παράδειγμα, μια γυναίκα αρνήθηκε να συνεχίσει τη θεραπευτική διαδικασία όταν άρχισε να συνειδητοποιεί τις επιπτώσεις που είχε στη ζωή της η δυσλειτουργική σχέση της με τον σύζυγό της. Ένα μικρό συγκριτικά ποσοστό ασθενών, αν και παρατηρούν θεαματική αλλαγή στα συμπτώματα πανικού μέσα στις πρώτες κιόλας ημέρες, διακόπτουν πρόωρα την θεραπεία. Καθώς τα άτομα αυτά αρχίζουν να συνειδητοποιούν την αληθινή αιτία των προβλημάτων τους, ανησυχούν μήπως απειληθούν οι σχέσεις τους με κάποιους κοντινούς τους ανθρώπους. Μολαταύτα, με την βοήθεια της ανθοθεραπείας, η πλειονότητα των ανθρώπων που υποφέρουν από κρίσεις πανικού βιώνουν την προσωπική μεταμόρφωση και την αλλαγή ως μια εύκολη, συναρπαστική και ευχάριστη διαδιακασία.

Στην πρώτη συνεδρία συνήθως δεν μιλώ πολύ με τους ασθενείς. Το βασικό ζήτημα είναι να μειωθεί ο πανικός και ο άνθρωπος να αρχίσει να συνειδητοποιεί βαθύτερα την κατάσταση. Με τα ανθοϊάματα και οι δύο αυτοί στόχοι επιτυγχάνονται γρήγορα, ενώ η συζήτηση ελάχιστα μπορεί να βοηθήσει σ’ αυτή τη φάση. Στην αρχή λοιπόν, ακούω απλώς το άτομο να περιγράφει τα σωματικά του συμπτώματα και έπειτα του δίνω τα ανθοϊάματα, λέγοντάς του ότι πολύ σύντομα θα νιώσει καλύτερα. Διαβεβαιώνω τον άνθρωπο ότι τα συμπτώματά του, όσο ενοχλητικά κι αν είναι, δεν αποτελούν κίνδυνο για την υγεία του και του λέω ότι θα είμαι στη διάθεσή του σε περίπτωση που θέλει κάτι να ρωτήσει ή αν εμφανίσει κάποιο οξύ σύμπτωμα.

Στην πρώτη συνεδρία πάντα αποφεύγω να ορίσω την επόμενη συνάντηση. Ο θεραπευόμενος εξακολουθεί να αισθάνεται την επιτακτική ανάγκη για άμεση βοήθεια και χρειάζεται τη διαβεβαίωση ότι μπορεί να ξαναέρθει όποτε θελήσει. Επιπλέον, για τους περισσότερους, αυτή είναι η πρώτη φορά που δοκιμάζουν ανθοϊάματα. Το άτομο χρειάζεται ελευθερία για να διαπιστώσει κατά πόσον η θεραπεία αυτή τον βοηθά προτού αποφασίσει να προχωρήσει περισσότερο. Περίπου δύο εβδομάδες αργότερα, επιστρέφει έχοντας συνειδητοποιήσει αρκετά πράγματα για την κατάστασή του, και η ψυχολογική διεργασία μπορεί πλέον να αρχίσει.

 

Η πιθανότητα θεραπευτικής κρίσης

Αν και αρκετά σπάνια, υπάρχει πιθανότητα ο άνθρωπος που υποφέρει από κρίσεις πανικού να εμφανίσει μια ‘θεραπευτική κρίση’ στις πρώτες μέρες που παίρνει τα ανθοϊάματα, καθώς έρχεται σε επαφή με τα καταπιεσμένα του συναισθήματα. Το Star of Bethlehem θα βοηθήσει όσους αντιδρούν με άγχος σε αυτό το στάδιο, εξαφανίζοντας ουσιαστικά το ενδεχόμενο θεραπευτικής κρίσης.

Είναι σημαντικό ωστόσο το άτομο να ενημερωθεί εκ των προτέρων για το ενδεχόμενο μιας θεραπευτικής κρίσης. Ελάχιστοι ήταν αυτοί που δίστασαν να πάρουν τα ανθοϊάματά τους όταν τους έδωσα αυτή την πληροφορία. Η διαβεβαίωση γενικά ότι επίκεινται βαθιές και ουσιαστικές αλλαγές βοηθά τους ανθρώπους να υιοθετήσουν μια θετική και γενναία στάση.

Αν το άτομο εμφανίσει θεραπευτική κρίση, του συστήνω να διακόψει την λήψη των ιαμάτων για μία δύο ημέρες, ή να τα παίρνει λιγότερο συχνά για δύο ή τρεις ημέρες. Στη συνέχεια, η συχνότητα αυξάνεται σταδιακά στο κανονικό.

Ενώ η βελτίωση είναι ορατή στις πρώτες 2-3 ημέρες, οι φόβοι για πιθανή υποτροπή των συμπτωμάτων πανικού χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να υποχωρήσουν. Έχω διαπιστώσει ωστόσο, από συνομιλίες που είχα χρόνια αργότερα με πολλά από τα άτομα αυτά, ότι τα συμπτώματα πανικού δεν εμφανίζονται ποτέ ξανά, ακόμα και αν ο άνθρωπος χρειαστεί να αντιμετωπίσει δυσκολίες στη ζωή του: Τα άτομα διαθέτουν πλέον ένα πολύ καλύτερο επίπεδο ενημερότητας στη σχέση του σώματος με το νου, καθώς και λειτουργικές, ενσυνείδητες στρατηγικές για να διαχειρίζονται τα προβλήματά τους.

 

Βοηθώντας ασθενείς που παίρνουν ήδη φάρμακα

Δεν έχει χρειαστεί ποτέ να χορηγήσω φάρμακα για τις κρίσεις πανικού. Στις περιπτώσεις όπου οι ασθενείς είχαν ξεκινήσει ήδη από πριν να λαμβάνουν κάποια φαρμακευτική αγωγή, τους συνιστώ να μην σταματήσουν τα φάρμακα αμέσως. Κάτι τέτοιο μπορεί να τους προκαλέσει άγχος ή ανασφάλεια. Επιπλέον, τα περισσότερα φάρμακα προκαλούν τις δικές τους παρενέργειες όταν διακόπτονται απότομα. 

Πληροφορώ τον θεραπευόμενο ότι σύντομα δεν θα χρειάζεται πια το φάρμακο. Του προτείνω να λιγοστεύει μόνος του σταδιακά την δοσολογία, στο βαθμό που αισθάνεται καλά. Με τον τρόπο αυτό, ο θεραπευόμενος μειώνει τη δόση του φαρμάκου και τελικά σταματά να το παίρνει, συνήθως μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

 

Marina Angeli: "Panick Attacks: Treating the Soul – Not the Symptoms": www.flowersociety.org/Angeli_PanicAttacks.htm

 

 

Published in Υγεία

 

Στην ψυχοθεραπεία δεν λειτουργούμε μόνο σαν ντετέκτιβ ερευνώντας απλά τα συμπτώματα. Η μετατροπή του συμπτώματος σε σύμμαχο του θεραπευόμενου, είναι που αλλάζει όλο το νόημα της ψυχοθεραπευτικής διεργασίας. Μία εκπληκτική θεραπευτική ιστορία το επιβεβαιώνει.

 

Ως θεραπευτές, διδασκόμαστε να είμαστε ντετέκτιβ, να ερευνούμε μεθοδικά τα συμπτώματα των πελατών σε αναζήτηση για το ένοχο, δηλαδή την πηγή του πόνου τους. Όμως, εάν ξοδεύουμε πολύ χρόνο απασχολούμενοι με τα συμπτώματα των θεραπευόμενών μας, είναι πιθανό να χάσουμε σημαντικές ενδείξεις για τις κρυμμένες τους δυνάμεις. Με τα χρόνια, έχω μάθει ότι μετατρέποντας ένα σύμπτωμα σε σύμμαχο του θεραπευόμενου, αντί για Νέμεσις, μπορεί να μετατρέψει όλη την εμπειρία της ψυχοθεραπείας τόσο για τον θεραπευτή όσο και για τον θεραπευόμενο.

Δεν έβλεπα όμως πάντα τα συμπτώματα ως συμμάχους. Στην πραγματικότητα, η πρόωρη εκπαίδευση μου σε νοσοκομειακό περιβάλλον μου δίδαξε να βλέπω το σύμπτωμα ως καθαρή παθολογία και ως ένδειξη βλάβης. Δυστυχώς, όταν βλέπουμε τους θεραπευόμενους ως διαταραγμένους, χάνουμε την ευκαιρία να διερευνήσουμε τις έμφυτες δυνάμεις τους και πως τα συμπτώματα τους μπορεί να είναι πηγές που φαίνονται άσχετες με το κύριο έργο της θεραπείας: τη θεραπεία, τον έλεγχο, τη διαχείριση ενοχλητικών συναισθημάτων και των φυσιολογικών προβλημάτων.

Τα πράγματα γίνονται χειρότερα, όταν οι θεραπευόμενοι πιστεύουν ότι τα συμπτώματα ήταν ο εχθρός τους που επικυρώνει τον φόβο τους ότι κάτι άσχημο συμβαίνει με αυτούς. Πολύ συχνά είδα θεραπεία να κολλάει, καθώς οι θεραπευόμενοι γίνονται ακόμα πιο ανήμποροι, παγωμένοι και απελπισμένοι αντί να προχωρήσουν με τη ζωή τους.

Απογοητευμένος με την περιορισμένη αποτελεσματικότητα του ιατρικού μοντέλου θεραπείας, έψαξα για περισσότερες θετικές προσεγγίσεις στην ψυχοθεραπεία. Εμπνεύστηκα από μεθόδους προσανατολισμένους στη λύση καθώς και την κατά Erickson ύπνωση, η οποία προτείνει ότι οι θεραπευόμενοι διαθέτουν τους πόρους μέσα τους για να θεραπευτούν και με βάση τον ισχυρισμό του Milton Erickson ότι οι θεραπευόμενοι κολλάνε όταν πιστεύουν ότι ελέγχονται από τα συμπτώματα τους. Ο θεραπευτής Bill O’ Hanlon ονόμασε αυτή την κατάσταση αδυναμίας ως «σύμπτωμα σε έκσταση» και προειδοποίησε ότι και εμείς ως θεραπευτές είμαστε επιρρεπείς να υποπέσουμε στην παγίδα και να εστιάσουμε υπερβολικά στα συμπτώματα και στην παθολογία τους.

 

Μετατρέποντας την κρίση πανικού σε δύναμη

Η Μονίκ, ήταν μία θεραπευόμενή μου, βαθιά τραυματισμένη από τα 18 της ως πρωτοετής κολλεγίου. Είχε βιαστεί βάναυσα και είχε βασανιστεί για δυο μέρες από έναν άνδρα που την είχε υπό την επήρεια ναρκωτικών σε ένα πάρτι αδελφότητας και την κράτησε όμηρο στο διαμέρισμά του. Πριν την επίθεση αυτή, ήταν μια ανταγωνιστική δρομέας και άριστη μαθήτρια που οι αντιδράσεις του μετατραυματικού στρες την είχαν αναγκάσει να εγκαταλείψει το σχολείο.

Ο κακοποιός της Μόνικ είχε συλληφθεί, αλλά οι συνεχείς υπενθυμίσεις του σαδιστικού συμβάντος την στοίχειωναν στην γενέτειρα της, όπου πήγαινε σχολείο. Η μητέρα της σκέφτηκε ότι θα ήταν βοηθητικό για τη Μονίκ αν έμενε με μια θεία της στο Τενεσί για το καλοκαίρι. Όταν η μητέρα της ρωτήθηκε εάν θα μπορούσα να δουλέψω θεραπευτικά με την κόρη της, μου είπε ότι η Μόνικ είχε δει αρκετούς θεραπευτές και ψυχίατρους κατά τη διάρκεια των τελευταίων έξι μηνών, αλλά εκείνη δεν φαίνεται να πηγαίνει καθόλου καλύτερα. Στην πραγματικότητα, ένιωθε ότι όλοι οι γιατροί ήθελαν να την ‘ναρκώσουν’ να μιλάει για το συμβάν ξανά και ξανά και η οποία πεισματικά αρνιόταν να το κάνει.

Όταν χαιρέτησα την Μόνικ στην αίθουσα αναμονής για την πρώτη μας συνεδρία, έκανε αέρα στο κοκκινισμένο της πρόσωπο με το ένα χέρι και με το άλλο τύλιγε τα πλεγμένα μαλλιά της στην κορυφή του κεφαλιού της. Βάδιζε πάνω κάτω με τα φθαρμένα μπλε παπούτσια της. Σκεπτόμενος ότι μπορεί να αντιδράει στο ζεστό κλίμα, τη ρώτησα: «Ζεσταίνεσαι; Μπορώ να ρυθμίσω τον κλιματισμό».

Η Μόνικ κούνησε το κεφάλι της, σκούπισε τον ιδρώτα από το πρόσωπο της και απάντησε: «Όχι, έχω κρίση πανικού».

Της απάντησα: «Ωχ Θεέ μου, πρέπει να αισθάνεσαι απίστευτα άβολα και φοβισμένη. Αν θέλεις, μπορώ να σου δείξω μερικούς τρόπους να τον ελέγξεις».

Η Μόνικ με κοίταξε με δάκρυα: «Το ελπίζω. Νιώθω σαν ένα τέρας». Μόλις μπήκαμε στο γραφείο μου, η Μόνικ κάθισε για μια στιγμή και μετά πήδηξε πάνω: «Λυπάμαι, δεν γίνεται να συνεχίσω», είπε. «Δεν μπορώ να καθίσω ακόμα όσο είμαι έτσι».

Της απάντησα: «Αυτό συμβαίνει επειδή το σώμα σου, εκχέει επιπλέον αδρεναλίνη για να σε ενισχύσει να ξεπεράσεις μια πρόκληση. Αυτή η αντίδραση ονομάζεται ‘πάλη ή φυγή’. Όταν τα σώματα μας είναι σε αυτήν την κατάσταση, θέλουμε να τρέξουμε ή να κουνηθούμε με κάποιο τρόπο». Παρατήρησα ότι κέρδισα προσωρινά την προσοχή της Μόνικ. «Έχουμε ένα ιδιωτικό μονοπάτι πίσω από το γραφείο μου», της είπα, «θα ήθελες να πάμε εκεί έξω; Το σώμα σου προφανώς θέλει να κουνηθεί τώρα, έτσι το περπάτημα μπορεί να σε βοηθήσει να νιώσεις καλύτερα». Εκείνη κούνησε το κεφάλι. Παρ’ όλο που διδάχτηκα να οδηγώ τους πελάτες στο να ηρεμούν με ασκήσεις αναπνοής όταν πανικοβάλλονται, έχω διαπιστώσει ότι η κίνηση του σώματος μπορεί να ελέγξει γρηγορότερα μια κρίση πανικού.

Όσο η Μόνικ και εγώ περπατούσαμε μαζί στο σκιερό μονοπάτι, ρώτησα τι παρατηρεί τώρα στο σώμα της. «Νιώθω περισσότερο προσαρμοσμένη», είπε. Επειδή η Μονίκ ήταν στην ομάδα στίβου και απολάμβανε το τρέξιμο, της πρότεινα ότι ίσως αποκτήσει επιπλέον ανακούφιση αν έτρεχε για λίγα λεπτά. Χωρίς καμία λέξη, η Μόνικ άρχισε να τρέχει γύρω από το κυκλικό μονοπάτι και εγώ να την παρακολουθώ από το περιθώριο. Μετά τον πρώτο γύρο, ανέφερε ότι δεν φαίνεται το τρέξιμο να ηρεμεί τα νεύρα της και συνέχισε να τρέχει γύρω από το μονοπάτι μερικές ακόμα φορές. Όταν τελείωσε, μου χαμογέλασε ελαφρώς και ανέφερε: «Είχες δίκιο. Όταν άρχισα να τρέχω, ο καρδιακός μου ρυθμός δεν πήγαινε πιο γρήγορα ή δεν φαινόταν τόσο τρομακτικό πια. Είναι ακριβώς αυτό που υποτίθεται ότι αισθάνομαι όταν τρέχω». Άφησε μια δυνατή ανάσα. «Αυτό είναι ανακουφιστικό».

Στην επόμενη συνεδρία μας, η Μόνικ είπε ότι περπατούσε ή έτρεχε για τουλάχιστον 20 λεπτά τη μέρα. Παρατήρησε ότι το τρέξιμο μείωσε την ένταση του άγχους της και την βοήθησε να θυμηθεί κάποια στοιχεία του ευτυχισμένου πρώην εαυτού της. Είπε: «Ξέρω ότι πρέπει να μιλήσουμε για το τι μου συνέβη αλλά δεν θυμάμαι και πολλά επειδή αυτός ο άνδρας με είχε υπό την επήρεια ναρκωτικών όλη την ώρα».

Εγώ πρότεινα στην Μόνικ αντί να μου διηγηθεί την ιστορία από την αρχή, να ξεκινήσει λέγοντας μου το τέλος, όταν βρέθηκε να καταλαβαίνει τι γινόταν και διέφυγε της κατάστασης. Πρόσθεσα: «Για μένα, να ακούσω το πώς επεβίωσες από μια τέτοια οδυνηρή κατάσταση είναι το πιο σημαντικό μέρος της ιστορίας».

Η Μόνικ δίστασε και στη συνέχεια βυθίστηκε μέσα της. «Θυμάμαι που ξύπνησα γυμνή με ανυπόφορο πόνο, δίπλα σ αυτόν τον άντρα που μόλις μετά βίας ήξερα. Όταν σηκώθηκα, το δωμάτιο γύριζε και ένιωθα σαν να επρόκειτο να κάνω εμετό. Αυτός κοιμόταν και αποφάσισα ότι ήταν η ευκαιρία μου να βγω από εκεί».  Η αναπνοή της γινόταν πιο γρήγορη και αναρωτήθηκα εάν την πίεζα πολύ. Άγγιξα τον ώμο της για να την κάνω να θυμηθεί ότι ήμουν εκεί γι αυτήν.

«Αλλά όταν πήγα να φύγω από το κρεβάτι, σκόνταψα και αυτός ξύπνησε. Άρπαξε το χέρι μου και προσπάθησε να με τραβήξει πίσω, έκανα εμετό πάνω του, ακριβώς στο πρόσωπο του. Εκείνος μου φώναξε και πήγε στο μπάνιο να ξεπλυθεί. Είδα την μπροστινή πόρτα και έτρεξα ουρλιάζοντας προς τα εκεί όσο πιο γρήγορα μπορούσα. Αυτός προσπάθησε να τρέξει μετά από μένα αλλά εγώ ήμουν πιο γρήγορη από αυτόν. Ευτυχώς, δυο από τους γείτονες του ήταν έξω. Ήταν μεγαλόσωμοι άνδρες και τον έριξαν κάτω μέχρι να έρθει η αστυνομία και να τον συλλάβει».

«Αυτός είναι εξαιρετικός τρόπος για να χρησιμοποιείς τις αθλητικές δεξιότητες σου», την ενθάρρυνα.

Η Μόνικ πήρε μια μεγάλη ανάσα και στη συνέχεια με κοίταξε. Το πρόσωπο της ήταν αναζωογονημένο. «Ναι, αυτός ήταν ο ταχύτερος δρόμος που είχα τρέξει ποτέ!».

Δεν ήθελα να διακόψω τη ροή της αλλά σκέφτηκα ότι θα μπορούσε να είναι μια καλή διδακτική στιγμή. «Λοιπόν, αυτή είναι η απάντηση στο ‘πάλη ή φυγή’», της είπα. «Όταν θέλεις να ξεφύγεις από κάτι, δεν αισθάνεσαι άγχος. Το αισθάνεσαι σαν ένα σωστό φυσικό κύμα ενέργειας όταν τη χρειάζεσαι. Ακόμα και οι εμετοί είναι μέρος της. Το σώμα σου αδειάζει το στομάχι σου για να ανακατευθύνει την ενέργεια μακριά από την χώνεψη στα τα πόδια σου, έτσι ώστε να μπορείς να τρέξεις πιο γρήγορα».

Στις επόμενες συνεδρίες, συνέχισα να βοηθάω την Μόνικ να αντιληφθεί αυτό το μέρος της ιστορίας, μέχρι να μπορέσει να ενσωματώσει πλήρως τα συναισθήματα δύναμης και αντοχής που χρησιμοποίησε για να ξεφύγει από τον κακοποιό της. Για να αναρρώσει από την εφιαλτική της εμπειρία, η Μόνικ χρειάστηκε να ενώσει τα κομμάτια των αναμνήσεων της σε μια συνεκτική αφήγηση που λήγει με την ηρωική διαφυγή και την επιβίωση της. Από νευρολογική άποψη, αυτό σημαίνει ότι μετακίνησε την ανάμνηση της δοκιμασίας της, από έμμεση σε ξεκάθαρη, ως ένα τρόπο σηματοδότησης του συναισθηματικού εγκέφαλού της ότι το τραύμα της έκλεισε και ότι βρίσκεται πλέον εκτός κινδύνου.  Συνεχίσαμε να ενσωματώνουμε το περπάτημα, το τρέξιμο και άλλες σωματικές δραστηριότητες σε κάθε συνεδρία για να την κρατήσει συνδεδεμένη με την δύναμη και την ενέργεια της.

Μέχρι το τέλος του καλοκαιριού, ένιωθε αρκετά ασφαλής για να επιστρέψει στην πόλη καταγωγής της και να παρακολουθήσει ένα διαφορετικό κολέγιο. Πέντε χρόνια αργότερα, μου τηλεφώνησε κατά τη διάρκεια μια επίσκεψης στο Τένεσι για να μου πει ότι είχε τελειώσει το σχολείο, είχε παντρευτεί έναν υπέροχο άντρα και μόλις είχε γεννήσει ένα όμορφο κοριτσάκι. «Ήθελα να σε ευχαριστήσω γιατί ήσουν ο πρώτος άνθρωπος που με είδε σαν ένα δυνατό πρόσωπο και όχι σαν ένα αβοήθητο θύμα», είπε. «Ήταν μεγάλη αφύπνιση για εμένα όταν με πήγατε την πρώτη φορά, έξω στο μονοπάτι για να τρέξω. Με έκανε να δω ότι δεν είχα σπάσει και ότι μπορούσα να πάω καλύτερα. Άρχισα να εμπιστεύομαι πάλι το σώμα και τον εαυτό μου».

Η αναπλαισίωση των συμπτωμάτων ως συμμάχους, δεν μπορεί να προσεγγισθεί ως απλή τεχνική ή θεραπευτικό τέχνασμα. Πάντα ξεκινάω μεταφέροντας την συμπόνια μου για τον αγώνα του πελάτη μου και βεβαιώνοντας ότι έχω πλήρη ενσυναίσθηση και κατανόηση για τον πόνο του. Αν μπω να παραλείψω ή να συμπιέσω τα παραπάνω βήματα, μπορώ εύκολα να χάσω το δεσμό μου με τον θεραπευόμενο. Για αυτό βαδίζω προσεκτικά πριν καλέσω τον θεραπευόμενο να συνεργαστούμε για να μετατρέψουμε ένα σύμπτωμα, του οποίου την οδυνηρότητα, πάντα επικυρώνω, σε ένα ποιοτικό στοιχείο που αυξάνει την αίσθηση του ελέγχου, της ικανότητας και του σκοπού.

Η αλήθεια είναι ότι οι θεραπευόμενοι οι οποίοι αισθάνονται πολύ συγκλονισμένοι ή ντρέπονται για τα συμπτώματά τους, δεν μπορεί να είναι ανοιχτοί σε μια «φιλική σχέση» με αυτά. Όπως γνωρίζουμε, πολλοί είναι αποφασισμένοι να μάθουν να ελέγχουν τα δύσκολα συναισθήματα και τις συμπεριφορές. Όταν συμβαίνει αυτό, τιμώ το αίτημά τους. Αλλά καθώς διδάσκω τεχνικές για την ρύθμιση των συναισθημάτων, μοιράζομαι ακόμα την άποψη μου ότι τα συναισθήματα αντί να μας εμποδίζουν, προσπαθούν να μας βοηθήσουν να αναλάβουμε δράση για να λυθεί ένα πρόβλημα. Όταν οι θεραπευόμενοι λαμβάνουν υπόψη τους την πιθανότητα ότι ένα σύμπτωμα υποκρύπτει μια δύναμη, τότε εξάπτεται η περιέργειά τους και τους βοηθά να είναι λιγότερο φοβισμένοι με τα συμπτώματά τους.

Μπορεί να είναι δύσκολο για εμάς να αναγνωρίσουμε ότι τα συμπτώματα των θεραπευόμενων μπορεί να αποκαλύψουν την πορεία για την επούλωση αλλά, αν δούμε και ακούσουμε προσεκτικά, μπορεί να ανακαλύψουμε ότι δεν χρειάζεται να είναι κανείς ντέτεκτιβ για να ανακαλύψει τις μεγάλες τους δυνάμεις. Συνήθως είναι ορατές.


Πηγή: psychotherapynetworker.org

Aπόδοση: Φραντσέσκα Πετροπούλου, Φοιτήτρια Τμήματος Ψυχολογίας Παν. Κρήτης

 

Επιμέλεια: Psychologynow.gr

Published in Αυτογνωσία

Εντελέχεια

Το Εντελέχεια είναι ένας «πολυχώρος» με κατεύθυνση προς την απόκτηση ποιότητας ζωής, ψυχικής ανάτασης, σωματικής υγείας και ευεξίας και προς την ανάπτυξη υγιών διαπροσωπικών σχέσεων, επαφής, αυτογνωσίας.

Τι νέο υπάρχει

16 Ιουλίου 2019

Newsletter

Οι δράσεις μας και οι υπηρεσίες μας θα ανανεώνονται και θα εμπλουτίζονται. Θα χαρούμε να μείνετε κοντά μας!